04 Dhjetor 2020

Marrëveshje mes BB dhe qeverisë shqiptare për Jalin

Tiranë, 29 mars - Banka Botërore e ka kushtëzuar vijimin e projektit për menaxhimin e integruar të bregdetit të jugut me ndërmarrjen e disa masave nga ana e qeverisë për të ndihmuar banorët e Jalit, shtëpitë e të cilëve u shembën nga policia ndërtimore në vitin 2007.

Lajmi bëhet i ditur nga një dokument i Bankës Botërore i publikuar në faqen e saj zyrtare. Dokumenti bën të ditur se në lidhje me Jalin, mes Bankës Botërore dhe qeverisë shqiptare është nënshkruar një marrëveshje më 16 prill 2009, në të cilën qeveria është angazhuar për ndihmë konkrete për të dëmtuarit.

Marrëveshja nuk është bërë kurrë publike. Raporti i publikuar në janar pasqyron ndryshimet e plota që i bëhen projektit, si dhe rreziqet mbi dëmet që mund t’i shkaktohen imazhit të Bankës Botërore nga mënyra se si qeveria shqiptare do ta trajtojë çështjen e banorëve të Jalit.

“Rreziqet lidhen me aksionet e përcaktuara në marrëveshjen e 16 prillit 2009 mes bankës dhe qeverisë në lidhje me shkatërrimet e prillit 2007, nuk kanë ndikim direkt në zbatimin e investimeve mbi infrastrukturën ambientale. Veprimet që duhet të ndërmerren janë përcaktuar në marrëveshjen shtesë të kredisë dhe do të monitorohen nga banka gjatë mbikëqyrjes së projektit. Dështimi në plotësimin e kushteve të përcaktuara në marrëveshjen ligjore i japin bankës të drejtën të ushtrojë veprime riparuese”, thuhet në dokument.

Dy janë rreziqet e përmendura në dokument dhe që ekspertët e BB i kanë identifikuar në lidhje me Jalin. E para është: “Kërkuesit e dëmtuar nga shkatërrimet e prillit 2007 nuk marrin një gjykim të plotë dhe të lirë në sistemin gjyqësor ose nëse kërkuesit fitojnë, ato mund të mos marrin dëmshpërblimin e përcaktuar”. Ky skenar mbart për BB një shkallë rreziku “të moderuar”. Por në rast se ndodh, kërcënimi është që qeveria të penalizohet sipas marrëveshjes shtesë për kredinë.

Rreziku i dytë lidhet me detyrimin e qeverisë për të ndihmuar familjet e varfëruara nga shkatërrimet e vitit 2007 dhe ky konsiderohet si rrezik “substancial” në dokumentin e BB. “Vlerësimi shoqëror apo i prekshmërisë (studimi i pasojave shkatërrimeve dhe marrja e masave për lehtësimin e pasojave) mund të vonohet në mënyrë domethënëse dhe/ose paketa e ndihmës nuk sigurohet në kohë për ata që u dëmtuan nga shkatërrimet e vitit 2007 dhe që plotësojnë kriteret e përfitimit”.

Në këtë rast, BB kërcënon se do të ndërmarrë masa të tjera ndëshkuese, ndonëse nga dokumenti nuk del qartësisht se cilat janë mekanizmat e presionit që banka ka ndër mend të ushtrojë në lidhje me këtë çështje. 

Gjithçka filloi në prill 2007, kur fadromat e policisë ndërtimore të Vlorës shkatërruan shtëpitë dhe bizneset e banorëve të Jalit. Qeveria në atë kohë deklaroi se shkatërrimet qenë të detyruara, për shkak të një projekti të Bankës Botërore në zonë. Opozita akuzoi se shkatërrime të tilla synojnë të varfërojnë banorët dhe të blejnë tokat e tyre për t’i kthyer në fshatra turistikë. Ngjarja mund të harrohej me kaq, por nuk ndodhi, për shkak se disa banorë të Jalit kërkuan të dinë nga Banka Botërore nëse kishte lidhje me shkatërrimet apo jo. Një hetim i thelluar nga një zyrë e pavarur në BB, e quajtur Paneli i Inspektimit, doli në përfundimin se emri dhe stema e BB qenë përdorur për të nxitur policinë ndërtimore dhe objektet e shembura qenë identifikuar nga fotografi ajrore të bëra me fonde të projektit. 

Drejtësia shqiptare vihet tani para përgjegjësisë së arsyetimit nëse veprimet e policisë ndërtimore kanë qenë të ligjshme apo jo. Në shumë pak raste veprimet e organizmave shtetërorë në Shqipëri janë sfiduar ligjërisht dhe deri më sot nuk njihet asnjë rast që qytetarët të kenë fituar të drejtën. Policia Ndërtimore është një nga të paktat institucione në Shqipëri që kanë të drejtën e nxjerrjes së urdhrit ekzekutiv jashtë një procesi të rregullt gjyqësor. Asaj iu dha kjo e drejtë gjatë luftës së shtetit kundër kioskave në vitet ’92-’02, kur pothuajse të gjitha lulishtet e Shqipërisë qenë mbuluar me ndërtime pa leje. Por Jali nuk ishte një rast i tillë, pasi banorët patën ndërtuar në tokë të tyre dhe nuk dihet të ketë ekzistuar një denoncim paraprak. 


 

Kalendari

Ngjarjet e datës 4 Dhjetor 2020 - Mbahet seanca fillestare për rastin e vrasjes së politikanit serb Oliver Ivanoviq pranë Gjykatës Themelore në Prishtinë, departamenti Special - krimet e rënda me c'rast avokati mbrojtës do te jep deklaratë për mediet pas seancës. (Gjykata Themelore në Prishtinë, ora 9:30)

- Guvernatori i Bankës Qendrore të Republikës së Kosovës, Fehmi Mehmeti do të mbaj një takim virtual me presidentin e Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit Alexis Mourre dhe Drejtoreshën e Komisionit të Arbitrazhit për Evropë, Laetitia de Montalivet. (Takim virtual, ora 10:00)

- Kryetari i Komunës së Prizrenit, Mytaher Haskuka dhe drejtoresha e Drejtorisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Emilja Redzepi, do të bëjnë nënshkrimin e kontratave me përfituesit e thirrjes për përkrahjen e OJQ-ve dhe individëve në fushën e kulturës, rinisë dhe sportit. (Shtëpia e Bardhë në Prizren, ora 10:00)

- Qendra për Këshillim, Shërbime Sociale, dhe Hulumtime organizon aktivitetin “Tuneli i Fundit” në përkujtim të grave të vrara si pasojë e dhunës në familje në pesë vitet e fundit në Kosovë, dita e dytë. (Përballë ndërtesës së Kuvendit të Kosovës, ora 10:00)

- Komisioni për Legjislacion, Mandate, Imunitete, Rregulloren e Kuvendit dhe mbikëqyrjen e Agjencisë kundër Korrupsionit shqyrton shkresën e Artan Qerkinit përfaqësues i Malcolm Simmons, ish kryetar i Asamblesë së Gjyqtarëve të EULEX-it, “Përgjigje në ftesën për të dëshmuar para Komisionit për Legjislacion” si dhe njoftohet me shkresën e Përfaqësuesit Special të Bashkimit Evropian, Tomas Szunyong, për emërimin e Karin Hernmark Ahliny, Ambasador i Suedisë, anëtar i Bordit  Mbikëqyrës  të Agjencisë Kosovare për Verifikim dhe Krahasim të Pronës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N506, ora 10:15)

- Komisioni Hetimor Parlamentar mbi procesin e licencimit, operimit, mbikëqyrjes dhe aplikimit për lejet e hidrocentraleve në Republikën e Kosovës interviston Ministrin e Ministrisë së Infrastrukturës Arban Abrashin. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N204, ora 11:00)

- Mbahet seanca e jashtëzakonshme e Kuvendit te Kosovës në të cilën do të behët shqyrtimi i dytë i Projektligjit për Rimëkëmbjen Ekonomike - COVID-19. (Ndërtesa e Kuvendit, ora 11:00)

- Organizata Etea dhe Aleanca Franceze në Prishtinë me mbështetjen e Ambasadës Franceze do të mbajnë takimin e parë të huazimit të librave. (Tek objekti i Aleancës Franceze, ora 11:00)

- Autoriteti Kosovar i Konkurrencës (AKK) mban konferencë për medie lidhur me një hetim ndaj ndërmarrjeve që operojnë në tregun e energjisë elektrike. (Ish-objekti i Bankës së Lubjanës, ora 11:15)

- Kryetari i Delegacionit të Kosovës, Ibrahim Makolli dhe ai i delegacionit të Serbisë Veljko Odalovic do të mbajnë konferencë për media lidhur me varrezën masive në Kizhevak të Serbisë. (Lokacioni i varrezës masive në Kizhevak  të Serbisë, ora 12:00)

- Shpallet aktgjykimi ndaj të akuzuarit N. M., i cili akuzohet nga Prokuroria Themelore e Gjilanit, për veprën penale “vrasje e rëndë” pasi qe në  fshatin Berivojcë, komuna e Kamenicës, i pandehuri dyshohet që pas mosmarrëveshjeve familjare, me një mjet të fortë - shufër metalike, godet bashkëshorten e tij në kokë dhe pjesë të tjera të trupit, me ç’rast të ndjerës i ka shkaktuar plagë të cilat kanë qenë vdekjeprurëse. (Gjykata Themelore Gjilan, ora 13:00)

- Komisioni Hetimor Parlamentar mbi procesin e licencimit, operimit, mbikëqyrjes dhe aplikimit për lejet e hidrocentraleve në Republikën e Kosovës interviston drejtoren e Insitutit Hidrometeorologjik të Kosovës Letafete Latifi. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N204, ora 13:00)

- Komisioni Hetimor Parlamentar lidhur me procesin e privatizimit në Kosovë plotëson listën e dëshmitarëve. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N10, ora 13:00)

- Qendra për Raste Gjyqësore Strategjike mban konferencë për media me rastin e dorëzimit të padisë për konflikt administrativ kundër vendimeve të Ministrisë së Ekonomisë dhe Ambientit dhe Zyrës së Rregullatorit për Energji”. (Para Pallatit të Drejtësisë, ndërtesa A, ora 14:00)

- Ministrja e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Republikës së Kosovës, Meliza Haradinaj-Stublla pret në takim ministrin në detyrë për Evropën dhe Punët e Jashtme i Republikës së Shqipërisë, Gent Cakaj ku pjesë e takimit do të jenë edhe përfaqësuesit e shqiptarëve të Luginës së Preshevës. (Objekti i MPJD-së, ora 14:00)