14 Tetor 2019

Si t'i mbrojmë vlerat tona demokratike

Shkruar nga Ali Hertica

Shoqëria jonë Kosovare  është e përbërë nga kombinimi i lirive individuale dhe ndjenja kolektive e komunitetit.

Një shoqëri rritet nga poshtë lart lart përmes lidhjeve të forta shoqërore në familje, midis kolegëve në punë, me miq në shkollë ose shoqatave lokale.

Lidhjet e forta shoqërore formojnë themelin e shoqërisë sonë. Liritë individuale, të cilat garantohen nga demokracia, sundimi i ligjit, shteti i mirëqenies dhe tregu i lirë, mbështeten në këtë.

Të drejtat individuale na japin lirinë për të krijuar marrëdhënie të forta, siç është liria e bashkimit ose liria e mendimit.

Në të kundërt, format e komunitetit tonë na japin vlera të tilla si ndjenja e përgjegjësisë dhe solidaritetit, me të cilat ne i përmbushim ato liri në një mënyrë kuptimplote për të gjithë.

Shtë pikërisht ai ekuilibër delikat midis lirive individuale (të garantuara nga institucionet demokratike) dhe ndjenjës kolektive të përgjegjësisë (me origjinë nga jeta e komunitetit) që është shqetësuar.

Mbi të gjitha, dekadat e fundit janë përqendruar kryesisht në rritjen e lirisë së zgjedhjes së individit. Në të djathtë, përqendrimi ishte në rritjen e lirisë ekonomike, shpesh në kurriz të atyre që nuk janë shumë të arsimuar. Dhe në të majtë, përqendrimi ishte në dhënien e të drejtave shtesë për individin në lidhje me qeverinë.

Por detyrat në lidhje me të tjerët u jepen gjithnjë e më shumë nga qeveria - ndërkohë tepër e kërkuar -. Gabimi tragjik i së majtës është se ai së pari ka përqafuar të gjitha format e mundshme të individualizmit (liria e lumturisë), dhe më pas është indinjuar për erozionin e solidaritetit.

Vetë e majta kanë promovuar veten për vite me radhë për 'të gjithë për veten e tyre', kështu që ata nuk duhet të befasohen kur 'njerëzit e tyre të parë' fillojnë të kapen.

Ithtarët si në të majtë ashtu edhe në të djathtë të historisë "të drejtat, por pa detyrime" supozuan se nënshtetësia ishte, ashtu si thuhej, e rrënjosur në individ nga lindja dhe duhet të "çlirohej" vetëm që ajo të lulëzonte.

"Degët e lirive individuale janë në rritje në të gjitha drejtimet sot, por rrënjët e ndjenjës kolektive të përgjegjësisë nuk ushqehen më.

Qytetaria, megjithatë, është fryt i një edukimi të mirë në familje, një edukimi të gjerë në shkollë, shpirti ekipor në lëvizjet rinore dhe punës së palodhur në jetën profesionale.

Nëse ju heq komunitetin në një shoqëri, nga vijnë vlerat dhe ndjenja e përgjegjësisë që na mundësojnë të fillojmë diçka kuptimore me liritë që gëzojmë në demokraci.

Armiqtë e demokracisë janë ekstremistët, të cilët nuk respektojnë vlera të tilla si barazia gjinore ose duan ta rrëzojnë vetë demokracinë me terror.

Por demokracia gjithashtu kërcënohet nga brenda nga demagogët dhe populistët. Atëherë lindin 'demokracitë e padrejta'.

Për shembull, BE ishte e detyruar për herë të parë të fillojë procedurat e sanksioneve kundër një Shteti anëtar për shkelje të shtetit të së drejtës.

Sidoqoftë, këta populistë pretendojnë se ata duan të mbrojnë demokracinë perëndimore kundër kërcënimeve nga jashtë.

Por ata me sa duket nuk heqin dorë nga fikja e dritës së të njëjtit rregull të ligjit perëndimor për ata që nuk ndajnë bindjet e tyre politike.

Por propozimet tashmë janë nisur në vendin tonë për të kufizuar lirinë e shprehjes, ndër të tjera.

Kalendari

Ngjarjet e datës 14 tetor 2019

- Shefja e BE-së në Kosovë, Ambasadorja Apostolova, do ta hapë vitin e ri akademik në Kolegjin Ndërkombëtar të Biznesit në Mitrovicë. (Kampusi i IBCM-së, Mitrovicë e Jugut, ora 10:00)

- Drejtoria për Ekonomi, Zhvillim dhe Turizëm në komunën e Rahovecit mban sesionin informues në thirrjen për aplikim të publikuar nga Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë me bizneset e komunës. (Salla e mbledhjeve të Kuvendit Komunal të Rahovecit, ora 10:00)
 
- Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës në bashkëpunim me agjencitë, fondet, programet dhe entitetet e OKB-së në Kosovë - Ekipin e OKB-së së Kosovës nën koordinimin e Zyrës e Koordinatores për Zhvillim do të shënojë Ditën Ndërkombëtare për Zhdukjen e Varfërisë. (Menza Ramiz Sadiku, ora 15:00)