12 Nëntor 2019

E drejta e lirisë së shprehjes është përshkruar në Konventë

Shkruar nga Ali Hertica

E drejta e lirisë së shprehjes është përshkruar në Konventën e OKB-së (ICCPR) dhe lirinë për të kërkuar çdo lloj informacioni dhe ideve, pavarësisht nga kufijtë, dhe pavarësisht nga forma.

Ligji garanton që qytetarët pa frikën e persekutimit mund të shprehin mendimin e tyre – në intervista dhe tekst të shtypura, vizatimeve dhe këngëve, në radio, televizion dhe internet.

Informacioni mund të mblidhen lirisht në parim dhe të shpërndarë, të tilla si nga shtypi. E drejta është e njohur në shumicën e kushtetutave, duke përfshirë edhe Kosovarët së lirisë së shprehjes dhe informimit.

Në disa vende, ligji kërkon që mendimet e shprehura mund të ndryshojnë në një fe apo ideologji të caktuara. një kufizim i tillë është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare.

Kufizimet tjera janë megjithatë legjitime, në interes të të drejtave ose reputacionit të të tjerëve, në interes të sigurisë kombëtare, ose për të mbrojtur rendin publik, shëndetin ose moralin.

Nxitja për të diskriminimit dhe dhunës racore, dhe shprehja e fjalës së urrejtjes (gjuhën e urrejtjes) janë të ndaluara në bazë të Konventës Kundër Diskriminimit Racial.

Në Konventën e OKB-së (ICCPR), nenit 19, i cili garanton lirinë “e mendimit pa ndërhyrje mendimeve , e ndjekur nga nenin 20 i cili imponon kufizime” propaganda e luftës është e ndaluar, si dhe nxitje nacionaliste, urrejtjen racore ose fetare që përbën nxitje për diskriminim, armiqësi ose dhunë. Raportuesi special i OKB-së për lirinë e shprehjes.

Amnesty është e angazhuar për ata që janë përndjekur për shkak se ata e përdorin të drejtën e tyre për lirinë e shprehjes, brenda kufijve të së drejtës ndërkombëtare. Amnesty International gjithashtu fushatë kundër diskriminimit.

“Liria e shprehjes” kurrë nuk duhet të jetë një justifikim për të bërë deklarata qëllimisht urrejtje rreth njerëzve ose grupeve.  Censura është e para që ndalojnë mendimet e caktuara të shprehura ose informatat specifike .

Në parim, një gjykatë mund të vendosë vetëm më pas te këtë të gjitha shkeljet ligjore.. Gjykata nuk mund të ndalojë askënd për të shprehur një opinion ose shpërndarjen e informacionit siq e kemi rastin në Kosovë me pergjimet ,,PRONTO.

Gjyqtari mund të vendosë që shprehja ose shpërndarja një lajmi ishte e pa, ligjshme apo e paligjshme. Gjykata mund të shqiptojë një shembull të shkëlqyer për këtë aktë dhe për të krijuar një gjobë për çdo herë tjetër që ajo ndodh.

Në raste të veçanta, kur një gjyqtar para zbulimin ndalojnë informacion. Për shembull, në qoftë se ajo duket se kërcënojnë për t’u zbuluar sekretet ushtarake në media.

Nga ana tjetër, nëse praktikat zbulimi i sekreteve ushtarake mund të justifikohet ku janë qartazi në kundërshtim me të drejtat e njeriut.

Ligji bën dallimin midis shpifjes, shpifjet (i cili qëllimisht është e dënueshme në një formë duke thënë gënjeshtra) dhe “të zakonshëm” në vepër.

Gjuha e urrejtjes ose mbjellje urrejtje (gjuha e urrejtjes) është përcaktimi i deklaratave dhe shprehjeve që kanë një synim të qartë për të diskriminojë kundër një grupi të caktuar apo për të thirrur për akte të dhunës ndaj grupeve të tilla. Kjo nuk është e lehtë për të përcaktuar se çfarë është apo nuk është gjuha e urrejtjes .

Blasfemi (blasfemia) është ende e ndaluar me ligj në shumë vende, por praktika ndryshon në masë të madhe dhe trend global është një prej eliminimit. Në Evrop blasfemi ofenduese ‘nuk është më një vepër penale që nga viti 2014 Legjislacioni

Privatsia mbrohet vetëm duke bërë argumentet në lidhje me jetën private të të tjerëve. Gjyqtari duhet të vlerësojë nëse ka shërbyer një qëllimi social me një zbulesë. Zbatohet në përgjithësi: si figurë “më shumë publik”, aq më shumë e lejuar.

Ajo mund të jetë me interes shoqëror të zbulojë në lidhje me jetën private të një ministri apo një njeri i famshëm.

Një person i tillë mund të gjithmonë merr hapa në gjykatë. Gjykatësi veçanërisht i mbron ata të cilët nuk kanë funksione publike apo personalitet publik të zgjedhur.

Një tregtar kishte një pamje të rastit të tij larg nga një grua që kishte vjedhur diçka; një stacion TV nuk mund të transmetojnë pa lejen kapur imazhe të një takimi të këshillit. sepse “edhe njerëzit në funksione publike kan  të drejtë për mbrojtjen e privatësisë së tyre.”

Qytetarët mund të zbulojë informacionin e nevojshëm për të apeluar në gjykata. Arsyet për të lejuar zbulimin e dokumenteve publike të mos përfshijë sekretit ushtarak, privatësinë dhe mbrojtjen e rendit publik.

Liria akademike jep të drejtë që lirisht për të kryer kërkime shkencore dhe për të shpërndarë rezultatet.

Kjo e drejtë është duke u kërcënuar nga censura në botimet dhe përhapjen e shpërndarjes njohurive nëpërmjet internetit, duke kërcënuar dhe ndalimin e akademikëve dhe studentëve, si dhe mbylljen e shkollave dhe universitetev.

Kalendari

Ngjarjet e datës 12 nëntor 2019 - Mbahet takimi vjetor i ministrave të Bujqësisë së vendeve të Evropës Juglindore me c'rast  Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural e Republikës së Kosovës, do të marrë edhe presidencën për udhëheqjen e Grupit Drejtues të Punës për Zhvillimin Rural Rajonal në Evropën Juglindore për një vit. (Hotel Emerald, ora 9:00)

- Universiteti i Shkencave të Aplikuara në Ferizaj në bashkëpunim me Universitetin e Shkencave të Aplikuara në Salzburg, organizon Konferencën Ndërkombëtare “Bashkëpunimi Universitet – Industri në Inovacion”. (Lokalet e Universitetit  të Shkencave të Aplikuara në Ferizaj. ora 9:00)

- Mahet takimi i 174-të i Këshillit Prokurorial të Kosovës. (Ojekti i Prokurorisë së Shtetit, ora 10:00)

- Zyra Kombëtare e Auditimit bën prezantimin e raportit të auditimit të performancës “Sistemi i kontrollit dhe monitorimit të cilësisë së derivateve të naftës”. (Salla e konferencave “Orion”, ora 10:00)

- Oda e Afarizmit të Kosovës organizon konferencë për media lidhur me pProblemet e bizneseve me bankat komerciale. (Zyret e OAK-së, ora 11:00)

- Lansohet projekti 'Subvencionet për Efiçiencë të Energjisë në Kosovë' të mbështetur nga MCC dhe MFK i cili synon të ofrojë stimuj financiarë dhe teknik për sektorin residencial që mundësojnë investime në masat e efiçencës së energjisë, si dhe të mbështesë gratë ndërmarrëse në energji dhe sektorë të tjerë. (Hoteli Swiss Diamond, ora 11:00)

- Administratori i Agjencisë së ShBA-ve për Zhvillim Ndërkombëtar Mark Green i cili po  qëndron në Kosovë do të marrë pjesë në lançimin e pilot projektit Nxitjet e Efiçencës Energjetike i cili implementohet nga Fondacioni Milenium Kosova dhe financohet nga Korporata e Sfidave të Mijëvjeçarit në bazë të Marrëveshjes “Threshold” të MCC-së në Kosovë. (Hoteli Swiss Diamond, ora 11:00)

- Organizata për Rritjen e Cilësisë në Arsim publikon raportin “Borgjezia” e Akademisë, ku do të paraqitet hulumtimi mbi të ardhurat e stafit akademik menaxherial në universitetet publike të Kosovës. (Para objektit të Qeverisë së Kosovës, në sheshin Skënderbeu, ora 11:00)

- Administratori i Agjencisë së ShBA-ve për Zhvillim Ndërkombëtar Mark Green do të kalojë kohë edhe me të rinjtë me rastin e lançimit të platformës së internetit “Të Rinjtë Prijnë” për t’u krijuar mundësi bartësve të rinj të ndryshimeve të lidhen me rrjete të të rinjve me interesime të ngjashme, mentorë, resurse dhe ngjarje të ndryshme. (Qendra e Rinisë, salla atele, përballë Sallës së Kuqe, ora 15:00) 

- Zhvillohet stërvitja e Kombëtares së Kosovës. (Stadiumi ‘Fadil Vokrri’, ora 18:00)

- OSBE organizon shfaqjen premierë të dokumentarit “Above the Fold” i cili ofron një tregim narrativ të vështirësive me të cilat përballen gazetarët në sjelljen e informacionit në publik. (Kino ABC, ora 19:00)