27 Janar 2023

NASA dërgon në Hënë një nga raketat më të fuqishme të dërguara ndonjëherë.

Florida, 29 gusht - Agjencia Amerikane e Hapësirës, NASA do të dërgojë sot në orbitë një nga raketat më të fuqishme të dërguara ndonjëherë.

Ky mision cilësohet si një nga hapat më të rëndësishëm drejt arritjes së qëllimit të vendosur më parë, kthimin e njerëzve në Hënë deri në vitin 2025.

SLS është mjeti më i fuqishëm i zhvilluar ndonjëherë nga NASA dhe do të jetë themeli i projektit të saj “Artemis”, i cili synon të kthejë njerëzit në sipërfaqen hënore pas një mungese 50-vjeçare, sipas BBC.

Raketa është planifikuar të ngjitet nga Qendra Hapësinore Kennedy sot në orën 08:33 me kohën lokale (12:33 GMT; 13:33 BST).

Detyra e tij do të jetë të shtyjë kapsulën provë, të quajtur Orion, larg Tokës.

Kjo anije kozmike do të rrotullohet rreth Hënës në një hark të madh përpara se të kthehet në shtëpi në Oqeanin Paqësor pas gjashtë javësh.

Orion nuk është i pajisur me ekuipazh për këtë demonstrim, por duke supozuar se i gjithë hardueri funksionon siç duhet, astronautët do të ngjiten në bord për një seri të ardhshme misionesh gjithnjë e më komplekse, duke filluar nga viti 2024.

“Gjithçka që po bëjmë me këtë fluturim Artemis I, ne po vëzhgojmë se çfarë mund të vërtetojmë dhe çfarë mund të demonstrojmë që do të zvogëlojë rrezikun për misionin e ekuipazhit Artemis II”, shpjegoi astronauti i Nasa-s, Randy Bresnik.

Moti në Florida është shumë dinamik në këtë kohë të vitit, me stuhi të shpeshta elektrike që kalojnë mbi portin hapësinor.

 “Nisja pas orës 08:30 të mëngjesit ka një shans 80% për mot të favorshëm”, tha meteorologia Melody Lovin.

Sidoqoftë, nëse problemet teknike e shtyjnë nisjen, probabiliteti për mot të favorshëm bie në 60%. Raketa nuk lejohet të ngrihet në shi.

Në vitin 1969, kur Neil Armstrong dhe Buzz Aldrin hodhën hapat e tyre të parë në Hënë, ata nisën një epokë të artë të eksplorimit të hapësirës.

Programi Apollo transformoi mënyrën se si ne e shohim planetin tonë dhe veten. Tani, 50 vjet më vonë, Hëna është përsëri në vëmendjen e  njerëzimit. Dhe për ata që kurrë nuk arritën të dëshmojnë vetë misionet e Apollo-s, shpresa është që Artemis të frymëzojë një brez të ri.

Misionet e reja do të jenë të ndryshme. NASA po planifikon të zbarkojë gruan e parë dhe personin e parë me ngjyrë në Hënë,  duke treguar se eksplorimi i hapësirës është i hapur për të gjithë.

Dhe sipërfaqja hënore është vetëm fillimi. Ambicia e NASA-s qëndron edhe më larg, pasi pikëpamjet e saj janë vendosur në Mars.

Mbi 200,000 njerëz pritet të rreshtohen në plazhet dhe rrugët rrethuese të Kenedit.

“Kjo raketë do të jetë më e madhe, më e zhurmshme dhe më mbresëlënëse se çdo tjetër që keni parë më parë“, tha Lorna Kenna, nënkryetare e Grupit të Operacioneve Hapësinore Jacobs.

Inxhinierët janë më të shqetësuar për të parë nëse mburoja e Orionit do të përballet me temperaturat ekstreme që do të hasë gjatë rihyrjes në atmosferën e Tokës.

Orion do të vijë shumë shpejt në Tokë, me 38,000 km/h (24,000 mph), ose 32 herë më shpejt se shpejtësia e zërit. Misionet deri në Artemis IX janë duke u planifikuar aktualisht.

Në atë fazë parashikohet të ketë habitate dhe automjete shëtitëse në Hënë për t’i përdorur astronautët. Por në fund të fundit, Artemis shihet si një terren prove për t’i çuar njerëzit në Mars.

“Koha për këtë u vendos nga Presidenti Obama. Ai tha në vitin  2033”, kujton administratori i NASA-s, Bill Nelson.

Kalendari

Ngjarjet e datës 27 janar 2023

 - Mbahet dita e dytë e konferencës Ndërkombëtare për Siguri Siguri Kinernetike “Cyber Zero” në të cilën diskutohet sulmet online dhe kërcenimet në sigurinë kibernetike. (Klan Arena, ora 9:00)
    
- Bordi i Komisionit të Pavarur për Miniera dhe Minerale raporton në Komisionin për Ekonomi, Industri, Ndërmarrësi dhe Tregti lidhur me vendimin për lirimin nga obligimi për rentën minerare për ndërmarrjen “Ferronikeli”. (Kuvendi i Kosovës, C203, ora 10:00)
    
- Komisioni për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, për Persona të Pagjetur, Viktimat e Dhunës Seksuale të Luftës dhe Peticione takohet me përfaqësues të OJQ-së “Zëri i Romëve, Ashkalinjve dhe Egjiptasve”. (Kuvendi i Kosovës, salla N10, ora 10:00)
    
- Ministri i Financave Punës dhe Transfereve, Hekuran Murati, raporton në Komisionin për Buxhet, Punë dhe Transfere, lidhur me vendimin për rritjen e vlerës së faturave të tatimit në pronë. (Kuvendi i Kosovës, C203, ora 13:30)
    
- Në Akademinë e Kosovës për Siguri Publike (AKSP) mbahet ceremonia e diplomimit të gjeneratës së 42 të kadetëve të Shërbimit Korrektues të Kosovës (SHKK). Merr pjesë ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu etj. (Ndërtesa e re e Fakultetit të Sigurisë Publike në AKSP, Vushtrri, ora 13:30)
    
- Universiteti Publik “Kadri Zeka” në Gjilan do të nderojë me çmimin “Doctor Honoris Causa” anëtarin e Parlamentit Evropian, Lukas Mandl. (Teatri i Qytetit, Gjilan, ora 15:00)