16 Maj 2022

Lufta në Ukrainë dhe ndikim në rajonin tonë

Shkruar nga Ali Mehmeti

Lufta në Ukrainë, ose më saktë invazioni rus mbi Ukrainën, është ngjarje që përfundimisht do të shkakton një lëvizje tektonike gjeopolitike mbarë botërore, që patjetër do të prek edhe regjionin tonë, tanimë të emëruar sikur Ballkani Perëndimor (BP) që përfshinë 6 shtete: Shqipërinë, Kosovën, Maline e Zi, Maqedoninë e V, Bosnje dhe Hercegovinën dhe Serbinë.

Ndikimi i parë dhe i drejtpërdrejtë do të jetë mbi Serbinë e cila gjer me tani ka dashur “paratë evropiane, armatimin rus, tolerancën amerikane dhe investimet kineze”, siç tha Albin Kurti në CNN dhe, mbështetjen e Republikës së Shqipërisë, në formë të Ballkanit të hapur apo vetëm me heshtje, siç e shtoi Elvis Hoxha në RrugaPress. Gjer me tani të gjitha këto i ka pasur të mundshme.

A do të mund të vazhdoj me këtë politikë? Sigurisht që jo, sepse të tjerët nuk do e lejojnë. Invazioni rus mbi Ukrainën ka shkaktuar polarizime aq të forta saqë edhe Zvicra dhe shtetet skandinave, tradicionalisht neutrale, po heqin dorë nga ky status.

Por, deri sa këto shtete po rirreshtohen nga bindja dhe parimet e drejtësisë dhe respektimit të ligjeve ndërkombëtare, Serbia do rirreshtohet nga interesi sepse, 61% të shkëmbimit tregtar e zhvillon me shtetet e Bashkimit Evropian (BE), kurse me Rusinë rreth 5%.

Në investimet e përgjithshme të huaja BE merë pjesë me 70% kurse Rusia me 10%. Eksporti i Serbisë drejtë Rusisë është më i vogël sesa ai në drejtim të Bosnjës dhe Hercegovinës (1 miliardë ndaj 1,35 miliardë dollarëve).  

Pra, e vetëdijshme se nuk do mund të mbaj pozicionin dual të gjertanishëm dhe e vetëdijshme se sanksionet e vendosura do e dobësojnë dukshëm Rusinë në dekadat e ardhshme, Serbia do heq dorë nga dashuria me Rusinë dhe do orientohet nga Evropa.

Shenjat e para tashmë janë dhënë, me votë për përjashtimin e Rusisë nga Këshilli i OKB për Drejtat e Njeriut, edhe pse vetë Vuçiqi e pranoi se, këtë votë e dhanë nën presion dhe shantazh ndaj Serbisë. Vetëm kjo deklaratë e Vuçiqit, e dhënë për tu arsyetuar para opinionit të vet dhe atij rus, mjafton që të konkludohet sesa i sinqertë do jetë ky rirreshtim.

Tek e fundit, sanksionet e Serbisë ndaj Rusisë nuk kanë kurrfarë peshe në krahasim me dobinë që Rusia mund të ketë nga prania e Serbisë, sa më në brendi të qarqeve evropiane, nëse jo edhe të jetë anëtare me të drejtat e plota(!).

Madje, kjo mund të jetë edhe një marrëveshje e fshehtë mes tyre, për çka Rusia do e toleron dhe vazhdon ta përkrah Serbinë.     
 
Me heqje dorë nga Rusia, Serbia dhe serbet do i kthehen shkathtësisë së tyre të vjetër të quajtur mimikri, duke dashur të bëhen më evropian se evropianët, respektivisht “më katolikë se papa”.

Këtë shkathtësi serbet e ushtrojnë nga koha e Perandorisë Osmane, kurse edhe e studiojnë nga koha e etnopsikologut të tyre të parë Jovan Cvijiq, nga fundi i shekullit XIX në veprën e tij “Vetitë psikologjike të Sllavëve të Jugut”.

E kombinuar edhe me interesin euroatlantik për shkëputje të Serbisë nga Rusia dhe me simpatinë e disa shteteve dhe qarqeve evropiane për Serbinë, do e vendos këtë të fundit në pozicion edhe më të favorshëm.

Pavarësisht se ky pozicion i favorizuar në raport me shtete tjera të BP nuk i ka munguar.

Me çka e kanë merituar këtë favorizim ndihmësit e Putinit, pyet Haris Silajxhiq – ish ministër, kryeministër dhe kryetar i kryesisë së Bosnjës dhe Hercegovinës (BH), në një intervistë të javëve të fundit.?

Me shkaktimin e tre luftërave, me gjenocid, me qindra mijëra të vrarë, të plagosur, të dhunuar, me kampe përqendrimi, me shkatërrimin e qyteteve të tëra ... ?

Nëse e marrim si të mirëqenë mundësinë që Serbia ti braktisë raportet vëllazërore me Rusinë, çoftë edhe duke e simuluar këtë braktisje, shtrohet pyetje çfarë pasojash do të ketë kjo për regjionin dhe sidomos për Kosovën?

Për këtë kthesë, nuk do jetë çudi nëse Serbia, përveç vazhdimit të favorizimeve të gjertanishme të kërkon nga Evropa, dhe të has në mirëkuptim, edhe diçka tjetër.

Çka mund të kërkon, përveç territorit të Republikës serbe në BH ose/edhe në veri të Kosovës?

Dhe, pa dashur të jam sarkastik, ndoshta këto kërkesa të Serbisë, mund t’i duken Evropës të pakta dhe lehtë të realizueshme, në krahasim me problemet që lidhen me furnizimin me gaz, me fara të lulediellit apo plehra artificial për bujqësi, që vijnë nga Rusia apo Ukraina.

Të shpresojmë se Evropa ka nxjerr mësime nga rasti i Ukrainës, pasi e paska harruar mësimin nga Lufta e dytë botërore, se diktatorëve të tipit Putin dhe Vuçiq me aspirata ekspansioniste, duhet prerë rrugën sa më herret. Sa më vonë, çmimi do të jetë më i lartë – për të gjithë.

Sa i përket Putinit dhe Rusisë, tashmë janë vonuar. Mos të vonohen edhe për Vuçiqin dhe Serbinë duke i mbyllur sytë para armatosjes së tyre.

Me karota të freskëta nuk asgjësohen këto armë, veçse do hynë në përdorim më herret!        
 

Kalendari

Ngjarjet e datës 16 maj 2022

- Akademia Diplomatike e Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës, në bashkëpunim me Friedrich Ebert Stiftung, hapin nesër në Pejë edicionin e 8-të të Shkollës Diplomatike Verore. (Hotel Dukagjini në Pejë, ora 9:00)

- Kryetari i Kuvendit të Republikës së Kosovës, Glauk Konjufca, viziton familjen e veprimtarit Ukshin Hoti. (Krushë e Vogël, ora 9:50)

- Mbahet mbledhja e Qeverisë së Kosovës, e cila do të udhëhiqet nga Zëvendëskryeministri i Parë i Republikës së Kosovës për Integrim Evropian, Zhvillim dhe Dialog, Besnik Bislimi. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 10:00‪)

- Konstituohet  Komisioni Hetimor Parlamentar në lidhje me menaxhimin e krizës energjetike nga Qeveria e Republikës së Kosovës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N204, ora 10:00)

- ECIKS organizon ngjarjen përmbyllëse të programit Access - “Qasja në Treg dhe Shërbimet e Digjitalizimit për Bizneset Kosovare”, program ky i cili përgjatë katër viteve pati për qëllim të lehtësojë zhvillimin dhe transformimin digjital në sektorin privat dhe publik në Kosovë. (Hotel Emerald, ora 10:00)

- Në kuadër të Ditëve të Gjuhës Gjermane në Kosovë, Goethe Zentrum hap dyert për të gjithë të interesuarit për tu njoftuar me ofertart e tyre. (Goethe Zentrum në Prishtinë, ora 10:00)

- Komisioni për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, për Persona të Pagjetur, Viktimat e Dhunës Seksuale të Luftës dhe Peticione takohet me ekspertin e angazhuar nga UN Women lidhur me përfundimin e draftligjit për mbrojtje nga dhuna në familje dhe dhuna në baza gjinore. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N302, ora 11:00)

- OJQ Aktiv ka kënaqësinë t'ju ftojë në promovimin e ueb faqes “Miqësia Serbo-Shqiptare”. (Qendra e Energjisë Qytetare në Mitrovicë, Mbreti Petri I, 183a, ora 11:00)

- Me rastin e 23-vjetorit të zhdukjes së profesorit, politologut dhe luftëtarit të paepur të çështjes kombëtare Mr. Ukshin Hoti, do të bëhet një vizitë në Shtëpinë Muze të Ukshin Hotit. (Fshati Krushë e Madhe, ora 11:00)

 - Mbahet mbledhja e Kryesisë së Kuvendit të Kosovës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 301, ora 11:00)

- Mbahet ceremonia e hapjes zyrtare e edicionit te dytë të panairit Max fest. (Sheshi Zahir Pajaziti, ora 11:00)

-  Komisioni për Ekonomi, Industri, Ndërmarrësi dhe Tregti shqyrtion raportin me rekomandime për Projektligjin për turizmin dhe raportin vjetor të Komisionit të Pavarur për Miniera dhe Minerale. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N10, ora 12:00)

- Kryetari i Komunës së Rahovecit Smajl Latifi organizon takime publike me qytetarë për kërkesat e tyre dhe ecurinë e projekteve në këto fshatra: Brestoc, Hoçë e Vogël. (Objektet e shkollave fillore të fshatit Brestoc dhe Hoçë e Vogël, ora 17:00)

- Në kuadër të Ditëve të Gjuhës Gjermane në Kosovë, shfaqet filmi "Sami, Joe und ich" nga Karin Heberlein si dhe mbahet diskutim me temë "Diaspora në Kinema: Promovimi i imazhit të Kosovës në vende gjermano folese. (Kinema Armata, ora 18:00)

- Kryetari i Komunës së Rahovecit Smajl Latifi organizon takime publike me qytetarë për kërkesat e tyre dhe ecurinë e projekteve në këto fshatra: Nagac dhe Celinë. (Objektet e shkollave fillore të fshatit Nagac dhe Celinë, ora 18:00)

- Shfaqet premiera e dokumentarit “Babai dhe Babai”. (Muzeu Etnologjik “Emin Gjiku” në Prishtinë, ora 20:00)

- Kryetari i Komunës së Rahovecit Smajl Latifi organizon takime publike me qytetarë për kërkesat e tyre dhe ecurinë e projekteve në këto fshatit Krushë e Madhe. (Shtëpia e Kulturës “Muhamet Malsori”, ora 20:00)