17 Janar 2022

Kultura politike dhe kultura qytetare

Shkruar nga Ali Hertica

Kultura politike i referohet modelit të përgjithshëm të besimeve, qëndrimeve dhe vlerave në një shoqëri, ndaj sistemit politik.

Koncepti mund të krahasohet me ideologjinë politike. Kultura politike është një koncept i gjerë dhe i përhapur.

Gabriel Almond është babai i studimeve moderne mbi kulturën politike. Sipas tij, kultura politike e lidh pushtetin jo vetëm me shoqërinë, por edhe me historinë e saj.

Kultura politike është e lidhur me shumën e vlerave, ndjenjave dhe njohurive themelore që i japin formë dhe përmbajtje proceseve politike.

Almond dhe Verba e gjejnë burimin e demokracisë së qëndrueshme në 'kulturën qytetare', e cila mund të përkthehet si kultura borgjeze.

Argumenti i tyre bazohet në një dallim midis tre llojeve të pastra të kulturës politike: kulturës politike parchiale, kulturës politike të nënshtruar dhe kulturës pjesëmarrëse.

Kultura politike e nënshtruar; qytetarët nuk e shohin veten si pjesëmarrës në procesin politik por si subjekt të tij. Qytetarët janë pasivë, por më pak se kultura politike.

Demokracia do të jetë më e qëndrueshme nëse kultura politike është një përzierje e këtyre tre formave. Kjo është 'kultura qytetare', qytetarët janë aktivë në politikë, por ka edhe një pakicë pasive.

Këta faktorë së bashku stabilizojnë sistemin.Kritikët argumentojnë se "kultura qytetare" ishte thjesht një riformulim i sundimit të klasës.

Gjithashtu, Almond dhe Verba nuk arritën të japin një përshkrim të detajuar të origjinës së kësaj kulture politike. Kaq shumë pikëpyetje janë ngritur.

Të gjitha këto kritika kanë çuar në kërkime të fundit nëse demokracitë liberale kanë kontribuar në rënien e besimit politik dhe social. Kjo ishte e dukshme.

Megjithatë, duhet theksuar se rënia fokusohet kryesisht në rënien e besimit të publikut në zbatimin e institucioneve demokratike dhe jo në vetë parimin e demokracisë.

Trendi afatgjatë i besimit në politikë është paralel me besimin në demokracitë e tjera. Putnam thekson se rënia e besimit në qeveri është një deflacion i kulturës politike, duke pakësuar kapacitetin e sistemit politik për të arritur qëllimet e përbashkëta.

Besimi stimulon solidaritetin midis të huajve.Rajonet më të suksesshme kanë një kulturë politike pozitive, është një traditë besimi dhe bashkëpunimi që çon në një shkallë të lartë të kapitalit social.

Qeveritë më pak efektive gjenden në fusha ku mungon një traditë bashkëpunimi dhe barazie.Kapitali social i referohet një kulture besimi dhe bashkëpunimi, e cila e bën veprimin kolektiv të mundshëm dhe efektiv.

Putnam përshkruan aftësinë e komunitetit për të transformuar një shoqëri-unë në një shoqëri-ne.

Një kulturë politike me një thesar të kapitalit social mund të krijojë një komunitet për të ndërtuar institucione politike me kapacitet për të zgjidhur problemet kolektive. Pasoja duket të jetë se kapitali social është një tipar i trashëguar.

Nuk mund të krijohet thjesht,argumenton se që nga vitet 1960 u shfaq një brez i ri post-materialistësh, domethënë të rinjtë, të mirëarsimuar, të fokusuar në zbatimin e ekologjisë, çarmatimit bërthamor dhe feminizmit në jetën e tyre.

Post-materialistët ishin sfidues elitarë dhe përkrahës të politikës së re në vend që t'i bënin "këmbësorët" të nënshtruar ndaj elitës.

Post-materialistët janë gjithashtu më të tërhequr nga partitë me një çështje. Sa më e pasur të jetë demokracia, aq më i lartë është numri i post-materialistëve brenda kësaj demokracie.

Post-materializmi u ngrit në Evropë. Ky post-materializëm është një përkushtim ndaj pikëpamjeve radikale të jetës, të tilla si për shembull në lidhje me mjedisin, të cilat kanë lindur tek të rinjtë e arsimuar nga baza e sigurisë personale dhe prosperitetit material. Post-materialistët marrin pjesë gjerësisht në politikë. Kjo politikë është shpesh sfiduese e elitës.

Zgjerimi i arsimit i ka dhënë post-materializmit një impuls të ri. Post-materializmi normalisht interpretohet si një ndryshim vlerash në publikun e gjerë, i cili mund të ketë një efekt të rëndësishëm në elitën politike.

Edhe nëse përhapja e post-materializmit vazhdon, nuk është garanci që elita konservatore do të zhduket.

Përveç kësaj, sot ka probleme shumë më komplekse, si terrorizmi, ngrohja globale dheijphart argumentoi se një shoqëri e ndarë në shtylla potencialisht armiqësore mund të arrijë stabilitet politik.

Kjo është e mundur për sa kohë që drejtuesit e grupeve janë të gatshëm të konsultohen me njëri-tjetrin në nivel kombëtar.

Rezultati pasqyron një shoqëri pluriforme të renditur në kultura të veçanta dhe jo një kulturë dominuese me nënkultura të kundërta.

Një shoqëri pluriforme është një shoqëri e ndarë në grupe të veçanta që kanë një ekuilibër të përgjithshëm, pjesërisht për shkak të ndarjes së tyre.

Ky term zakonisht përdoret në kontekstin e ndarjes etnike.Demokracia e konsensusit është një partneritet ndërmjet komuniteteve të veçanta ose shtyllave të një shoqërie pluriforme.

Mund të ketë edhe 'shtylla', siç ishte rasti në Kosovë. Shtyllat janë bashkësi të organizuara, zakonisht të bazuara në fe.

Depilarizimi i referohet dobësimit të bazës së organizuar të komuniteteve të tilla. Pavarësisht depilarizimit, politika elitiste mbetet një temë e rëndësishme në Evropën postmoderniste.

Marrëdhënia e elitës është një marrëveshje midis drejtuesve të grupeve për shpërndarjen e burimeve kombëtare, pa paragjykuar autonominë dhe veçorinë e secilës shtyllë.

Në shtetet ku ka një kulturë të fshehtë ose të nënshtruar, kultura politike elitare është primare. Idetë e kësaj elite shpesh janë të ndryshme nga kultura politike kombëtare.

Kultura politike elitare përbëhet nga besimet, qëndrimet dhe idetë për politikën që mbahen nga ata që janë më afër qendrave të pushtetit politik.

Vlerat e elitave janë më të qarta dhe sistematike dhe shpesh kanë më shumë ndikim se ato të popullatës së përgjithshme.

Ndikimi i kulturës politike elitare në stabilitetin politik kishte tre dimensione vendimtare, përkatësisht nëse besimi i elitës në të drejtën e saj për të sunduar, nëse elita beson se interesi kombëtar është i ndarë nga interesi individual dhe nëse të gjithë anëtarët e elitës pajtohen me rregullat. për shembull, për transferimin e pushtetit.

 E para është ndoshta pjesa më jetike është ndoshta besimi në të drejtën e tyre për të sunduar. Aspekti i dytë i kulturës politike elitare është konceptimi i interesit kombëtar.

Ajo që ka rëndësi këtu është qëndrimi si pushtetar ndaj interesave kombëtare. Dimensioni i tretë i elitës është qëndrimi i elitave ndaj rregullave.Kultura politike është një faktor që ekziston.

Por shtetet autoritare duan pak të bëjnë me këtë. Opsionet për këto shtete janë të injorojnë, shfrytëzojnë dhe rindërtojnë kulturën ekzistuese politike. Këto shtete përpiqen të izolojnë masat nga përfshirja me qeverinë.

Megjithatë, shfrytëzimi i kulturës politike është më i zakonshëm sesa mendohej më parë. Udhëheqësit autoritarë përpiqen të theksojnë dhe mbështesin mbajtjen e tyre në pushtetin kombëtar në ato aspekte të kulturës.

Një burim tjetër kulturor për kulturën politike është feja. Udhëheqësit jodemokratikë përdorin fenë për të mbrojtur sundimin autoritar dhe për të bashkuar njerëzit.

Përpjekja për të rindërtuar kulturën politike është një nga përgjigjet më pak të zakonshme, por më interesante nga sundimtarët autoritarë. Sunduesit totalitarë kanë kërkuar të transformojnë vlerat politike të subjekteve.

Një shembull është revolucioni komunist që synohej si një revolucion kulturor, të paktën këtë duan ta bëjnë të qartë totalitarët.

Në fund të fundit, kulturat politike nuk janë të lehta për t'u manipuluar. Demokracitë joliberale përdorin kulturën politike duke theksuar në mënyrë selektive elemente autoritare.

Traditat e nderimit dhe besnikërisë personale ndaj individëve të fuqishëm janë një burim kulturor për ruajtjen e pushtetit të liderit.  

...

Kalendari

Ngjarjet e datës 17 janar 2022

-  Komisioni për Legjislacion, Mandate, Imunitete, Rregulloren e Kuvendit dhe mbikëqyrjen e Agjencisë kundër Korrupsionit mban dëgjim publik për Projekt-Kodin e Procedurës Penale dhe projektligjin për bashkëpunim juridik ndërkombëtar në çështjet civile. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N506, ora 9:00)

- Instituti Demokratik i Kosovës organizon tryezën më temë “Shpenzimet e parasë publike në kategorinë e subvencioneve dhe investimeve kapitale gjatë mandatit qeverisës 2018-2021”. (Hotel Sirius, ora 11:00)

- Mbahet mbledhja e Kryesisë së Kuvendit të Republikës së Kosovës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 301, ora 11:00)

- Universiteti Publik “Kadri Zeka” në Gjilan,  do të shënojë Janarin e Përflakur më çrast do të mbahet tribunë e hapur në të cilën do të ketë dy ligjërata "Flakadanët e lirisë" dhe Jusuf Gërvalla - Atdhetari dhe krijuesi. (Amfiteatrin i Universiteti të Gjilanit, ora 11:00)  

- Partia Socialdemokrate do të mbaj konferencë për media lidhur me projektligjin për inspektime të propozuar nga Qeveria e Kosovës. (Zyra e PSD-së, në rrugën Bajram Kelmendi, ora 13:00)

- Në kuadër të manifiestimit 'Flaka e Janarit' mbahet akademie e Flakës 2022. (Teatri i qytetit të Gjilanit, ora 17:00)

 

- Në 40 vjetorin e vrasjes së Jusuf e Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës, shkëlqesia e Tij, Albin Kurti, Kryeministër i Republikës së Kosovës, organizon Akademinë Përkujtimore në nderim të tre veprimtarëve të shquar të çështjes kombëtare. (Salla e Kuqe, Pallati i Rinisë dhe Sporteve, Prishtinë, ora 17:00)

- Hapet ekspozita kolektive e artit pamor. (Galeria e qytetit të Gjilanit, ora 19:00)