24 Maj 2022

Akullnajat e Groenlandës po shkrijnë me ritëm shumë të lartë

Londër, 24 gusht - Ekspertët britanikë thonë se akullnajat në Groenlandë po shkrijnë me një ritëm më të lartë nga ç’pritej. Sipas shkencëtarëve, shtresa e akullit të Groenlandës që përbën 10 përqind të rezervave të ujit në botë, është zvogëluar me gati 1 mijë e 800 metra vetëm në një ditë muajin e kaluar.

Çdo ditë akullnaja Jakobshavn humbet 20 milionë tonë akull në oqean.

Shkencëtarët e Universitetit Aberistith thonë se kanë parë një pakësim prej 10 mijë e 800 metrash që nga viti 2000 dhe nuk janë të sigurtë se çfarë e ka shkaktuar atë. Aslak Lau Rolvsen shpjegon rëndësinë e gjetjes së arsyes.

“Çështja kryesore është ngrohja globale. Pjesë e këtij studimi lidhet me gjetjen e shkakut të shkrirjes. Por nuk ka diskutim që çdo gjë po ndryshon tani. Pyetja që shtrohet është – po e shkaktojmë ne apo është ky një lloj cikli”.

Një ekip britanik nga universitetet Swansea dhe Aberistith thonë se kanë prova që tregojnë se akullnajat po shkrijnë me një ritëm më të shpejtë nga sa mendohej.
Një nga arsyet ka qënë se shkrirja në sipërfaqe kontribuon në rritjen e pjesës së shkrirë në bërthamën e akullnajës.

Ndërsa shtresa e akullt shkrin, ajo absorbon më shumë nxehtësi nga dielli, duke e shpejtuar shkrirjen nga poshtë.

Alun Hubbard është pjesë e ekipit të hulumtuesve që kanë parë se akulli në rajon është ulur gati katër metra në vetëm një muaj dhe do të arrijë 6 metra gjatë sezonit të shkrirjes.

“Për momentin shkrirja është me rritme ekstreme. Kemi këtu disa pajisje dhe kemi matur se brenda gati dy javësh është shkrirë dy metër e gjysmë shtresë akulli.”

Shkrirja e sipërfaqjes nuk është shkaku i vetëm për alarmin që shkaktojnë akullnajat. Dr. Hubbard shpjegon se copëzat e pluhurit që bien mbi akull absorbojnë më shumë diell dhe shpejtojnë shkrirjen.

Shkencëtarët zbuluan se vetëm në një javë, 260 kilometra katrorë akull u shkëput nga akullnaja Petermann në Groenlandën veriperendimore.

Kjo është pjesa më e madhe e shkëputur në Arktik në gjysmë shekulli. Vetë në oqeanin Arktik, shkrirja gjatë verës ka arritur përmasa të paparashikuara.

Shifrat tregojnë se zona e oqeanit e mbuluar me akull muajin e akuar ishte në nivele rekord për korrikun. Shkrirja e akullit po shkakton gati 60 përqind të rritjes së nivelit të detit në mbarë botën.

Ndërkohë temperaturat në mbarë botën tregojnë se gjashtë mujori i parë i këtij viti ishte më i nxehti në 150 vjetë të regjistrimit të klimës globale.

Kalendari

Ngjarjet e datës 25 maj 2022

- Instituti Demokratik i Kosovës mbanë diskutimin publik me temën “Raportet Kosovë-Serbi: Tabelat e veturave dhe një Dialog që nuk po lëvizë!” një diskutim i përbashkët i përfaqësuesve të shoqërisë civile me pjesëmarrës nga politika, mediat dhe përfaqësuesit e misioneve ndërkombëtare në Kosovë. (Hotel Sirius, ora 9:30)  

- Komisioni për Buxhet, Punë dhe Transfere, shqyrton raportin vjetor financiar të Agjencisë për Informim dhe Privatësi për vitin 2021, Projektligjin për plotësimin dhe ndryshimin e Ligjit për Fondet Pensionale të Kosovës, etj. (Kuvendi i Kosovës, salla C203, ora 10:00)

- OJQ "Iniciativa për Drejtësi dhe Barazi - Inject" organizon konferencën përmbyllëse  të Projektit me titull “Sigurimi i të Drejtave Pronësore të Grave përmes rritjes së Kapaciteteve Institucionale në Kosovë”.  (Hotel Emerald, ora 10:00)

- Komisioni për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, për Persona të Pagjetur, Viktimat e Dhunës Seksuale të Luftës dhe Peticione, diskuton për zbatimin e Ligjit për Mbrojtjen e Fëmijës. (Kuvendi i Kosovës, salla N302, ora 10:00)

- Kryetari i Komunës së Prizrenit, Shaqir Totaj, pret në takim Christopher Hyland, kontribues në Pavarësinë e Kosovës në SHBA-të dhe në prezantimin e shtetit tonë te ish-presidenti amerikan Bill Clinton. (Shtëpia e Bardhë, Prizren, ora 11:00)

- Mbahet edicioni i 21-të të panairit ndërkombëtar EXPOKOS, që i dedikohet bizneseve të sektorëve të: Ndërtimit, Energjisë, Makinerisë dhe Sigurisë dhe Mbrojtjes. Merr pjesë zëvendëskryeministri i Kosovës, Besnik Bislimi. (Pallati i Rinisë, ora 11:00)

- Mbahet Kuvendi i pestë i Partisë Eko Lëvizja e Gjelbër e Kosovës. (Hotel Grand, salla e Kuqe, ora 11:00)

- Drejtoria e Mirëqenies Sociale, në kuadër të “Fushatës vetëdijesuese për trajtimin e fëmijëve në situatë rruge” organizon një kampanjë me moton “Unë s’jap lëmoshë, AS TI! & Bashkë t’i mbrojmë fëmijët në situatë rruge” me qëllim të përçimit të mesazhit se dhënia e lëmoshës cenon dhe dëmton jetën e fëmijëve në situatë rruge. (Sheshi “Nënë Tereza”, ora 11:00)

- Punëtorët e Lotarisë së Kosovës protestojnë në shenjë pakënaqësie për mosplotësimin e kërkesave të tyre për Ligjin për Lotarinë e Kosovës dhe pagat për këta punëtorë. (Para ndërtesës së Qeverisë, ora 11:30)

- Komisioni Hetimor Parlamentar në lidhje me procesin e vendimmarrjes në sektorin e energjisë për periudhën 2006-2022, në nivelin legjislativ, ekzekutiv, rregullator dhe në ndërmarrje publike mban mbledhje. (Kuvendi i Kosovës, salla N303, ora 14:00)

- Instituti Kombëtar Demokratik organizon debatin e parë mbi politika nën temën “Në mbrojtje të demokracisë: Politikat gjithpërfshirëse të punësimit kanë rëndësi”. (Objekti i komunës së re në Prishtinë, ora 14:00)

- Klubi Futbollistik Drita mban konferencë për medie. (Selia e Federatës së Futbollit të Kosovës, ora 14:00)

- Klubi Futbollistik Llapi mban konferencë për medie. (Selia e Federatës së Futbollit të Kosovës, ora 15:00)

 Fondacioni Lumbardhi hapë sezonin e programeve që kremtojnë 70-vjetorin e kinemasë me promovimin e librit “Lumbardhi: një histori episodike” dhe fillimin e programit të filmit LXX në ekran të madh. (Kino Bahçe në Prizren, ora 19:00)