20 Shkurt 2018

Rrjetet e transportit dhe energjisë në Ballkan nuk janë të zhvilluara sa duhet

Prishtinë, 8 shkurt - Fondi Monetar Nderkombetar (FMN) vlerëson se vendet e Ballkanit Perëndimor si Shqipëri, Bosnje dhe Hercegovinë, Kosovë, Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë, Mal i Zi dhe Serbi kanë rrjete të transportit, energjisë dhe telekomunikacionit që nuk janë të zhvilluara sa duhet, në krahasim me mesataren e Bashkimit Evropian (BE).

Mbyllja e hendekut të infrastrukturës publike sipas FMN-së do ta ndihmojë rajonin në zënien e hapit me standardet e jetesës në Evropën Perëndimore.  

Por nga do të sigurohen paratë? Rritja e financimit do të jetë e nevojshme si nga burimet vendore ashtu dhe ato të huaja. Planifikimi dhe realizimi më i mirë i projekteve të investimeve publike është gjithashtu i domosdoshëm, thekson një raport i kohëve të fundit.
 
Konvergjenca e të ardhurave drejt niveleve të BE-së është ngadalësuar ndjeshëm në Ballkanin Perëndimor që nga kriza globale financiare. Zhvillimi ekonomik i rajonit po ecën ngadalë. Që vendet e rajonit ta mbyllin hendekun në standardet e jetesës me BE-në, ato do të duhet të gjejnë një mënyrë për ta riaktivizuar rritjen ekonomike.

FMN-ja ka identifikuar mungesën e infrastrukturën themelore publike në rajon si pengesë të rëndësishme për rritjen më të lartë ekonomike.

Rrjetet më të mira të transportit, energjisë dhe telekomunikacionit do të ndihmonin vendet e Ballkanit Perëndimor që ta rrisin produktivitetin, të integrohen më thellë në rrjedhën e tregtisë globale dhe ta përmirësojnë atraktivitetin e rajonit për investime të huaja.

Analiza e FMN-së tregon se një shtytje e koordinuar rajonale në infrastrukturën publike, së bashku me një menaxhim më të mirë të projekteve aktuale, do të mund t’i rrisnin ndjeshëm të ardhurat për kokë banori. Rritja afatgjate e BPV-së reale për kokë banori mund të jetë madje edhe 3-4 pikë përqindjeje.
 
Por, zënia e hapit me nivelet e infrastrukturës së BE-së është e vështirë: investimet publike kërkojnë burime të mjaftueshme buxhetore dhe korniza të forta institucionale që rregullojnë përzgjedhjen, ekzekutimin dhe monitorimin e projekteve.  

Këto dy kushte kryesisht mungojnë në Ballkanin Perëndimor. Shumica e vendeve në rajon tashmë kanë nivele të larta të borxhit publik dhe disa gjithashtu kanë deficite të larta buxhetore. Vështirësitë në shfrytëzimin e tregjeve ndërkombëtare kapitale kufizojnë likuiditetin. Menaxhimi i investimeve publike është gjithashtu i dobët.
 
Përkundër pengesave, fitimet potenciale të përmirësimit të infrastrukturës tregojnë qartë nevojën që vendet e Ballkanit Perëndimor të investojnë në modernizim të arterieve të tyre të transportit dhe infrastrukturës së energjisë dhe telekomit. FMN rekomandon veprimet vijuese:
 
• “Investimi në investime”: forcimi i kapaciteteve për të planifikuar, përzgjedhur dhe realizuar projekte të infrastrukturës do të siguronte që burimet në dispozicion përdoren më mirë, si dhe do të përmirësonte aftësinë e rajonit për të absorbuar financimin e donatorëve në dispozicion. Është po ashtu me rëndësi që projektet e infrastrukturës të mos jenë viktimë e politizimit. Vendet mund ta shmangin këtë duke përcaktuar orare të investimeve bazuar në qëllime konkrete, të matshme dhe metodologji transparente të vlerësimit.  
 
• Shumë rrjete të infrastrukturës shtrihen përtej kufijve. Për këtë arsye, është thelbësore të sigurohet një koordinim më i mirë i projekteve të investimeve.
 
• Vendet e rajonit duhet të konsiderojnë arritjen e kursimeve në shpenzimet e tyre rrjedhëse për të gjetur burime për projektet e kushtueshme. Qeveritë mund të krijojnë hapësira shtesë për manovrim duke zgjeruar bazën e tyre tatimore (duke eliminuar lirimet dhe stimulimet tatimore) dhe duke fuqizuar përmbushjen tatimore, të cilat do të rezultonin në më shumë të ardhura të mbledhura.
 
• Financimi i jashtëm duhet të luajë rol më të madh në infrastrukturën publike në Ballkanin Perëndimor, duke siguruar kështu që burimet e brendshme financiare i shërbejnë nevojave të sektorit privat. Financimi zyrtar nga donatorët, si dhe financimi multilateral dhe bilateral në kushte koncesionare do të duhet të luajë rol dominues, veçanërisht në vendet me borxh të lartë publik.
 
• Së fundi, por jo me më pak rëndësi, vendet nuk duhet të rrezikojnë stabilitetet e tyre të përgjithshme makroekonomike me projekte tejambicioze ose të dobëta të infrastrukturës publike. Kompromiset ndërmjet rritjes ekonomike, inflacionit dhe deficiteve të jashtme të llogarive rrjedhëse duhet të jenë element kyç i çdo diskutimi politik mbi shkallëzimin e infrastrukturës publike në rajon.

Kalendari

Ngjarjet e datës 20 Shkurt 2018 - Kryetari i SBASHK-ut Rrahman Jasharaj i shoqëruar nga kryetari i Sindikatës Komunale të Prishtinës Ahmet Pllana do të vizitojnë Shkollën e Mesme Bujqësore “Abdyl Frashëri” në Prishtinë në grevën dy-orëshe. (Shkolla e Mesme Bujqësore 'Abdyl Frashëri', ora 8:10)

- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në mbledhjen e Qeverisë. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 10:00)

 - Fondacioni i Kosovës për Shoqëri të Hapur organizon konferencën “Momenti i ri i zgjerimit në BE: Çfarë mund të përfitojë Kosova”. (Hoteli Swiss Diamond, ora 10:00)

- Mbahet mbledhja e Komisionit i për Administratë Publike, Qeverisje Lokale dhe Media në të cilën do të bëhet shqyrtimi i Projektligjit për Ratifikimin e Marrëveshjes për themelimin e Shkollës Rajonale të Administratës Publike. (Ndërtesa e Kuvendit, salla S-I, ora 10:00)

- Fondacioni i Westminster për Demokraci në partneritet me Institutin e Kosovës për Drejtësi do të organizojnë tryezën e diskutimit “Iniciativa për Dekriminalizimin e Politikës në Kosovë”. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj viziton minatorët e Mitrovicës, me rastin e Ditës së Grevës së Minatorëve. (Mitrovicë, ora 11:00)

- Mbahet mbledhja e Komisionit për të Drejtat, Interesat e Komuniteteve dhe për Kthim  në të cilën do të bëhet shqyrtim i Projektligjit për Presidentin, inicimi i Komisionit për nismën legjislative për plotësim dhe ndryshim të Ligjit për Festat Zyrtare, etj. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 302, ora 11:00)

- Kryetari i SBASHK-ut Rrahman Jasharaj do të takohet me kryetarin e Këshillit grevist të Universiteteve Bardh Bardhi. (Ambientet e Fakultetit Teknik në Prishtinë, ora 11:00)

- Mbahet takimi i delagacionit të Aleancës Kosovare të Bizneseve me kryetarin e Komunës së Vushtrris Xhafer Tahirin, ku do të nënshkruet Memorandumi i Bashkëpunimit në mes dy palëve për realizimin e disa projekteve të përbashkëta ekonomike. (Zyrat e kryetarit të  Komunës së Vushtrris, ora 11:00)

- Nën patronatin e kryeministri Ramush Haradinaj mbahet Java e Minatorëve, në shënim të 29 – vjetorit të Grevave të Minatorëve. (Miniera e Stantërgut, ora 11:00)

- Mbahet mbledhja e Komisionit për Legjislacion, Mandate, Imunitete, Rregulloren e Kuvendit dhe mbikëqyrjen e Agjencisë kundër Korrupsionit ku do të behët shqyrtimi i Raportit me amendamente i Komisionit Funksional në Projektligjin mbi masat doganore për mbrojtjen e të drejtave të pronësisë intelektuale. (Ndërtesa e Kuvendit, salla S-I, ora 12:00)

- Lëvizja Vetëvendosje organizon tryezën me temë 'Procesi i kompromentuar i dënimit të aktivistëve të Lëvizjes Vetëvendosjes! dhe Rezoluta nga debati parlamentar2018'. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 409, ora 13:00)

- Shef i negociatave me Serbinë, Avni Arifi do të raportojë para Komisionit për Punë të Jashtme, Diasporë dhe Investime Strategjike lidhur me Platformën e Qeverisë së Kosovës për procesin e dialogut Kosovë-Serbi. (Ndërtesa e Kuvendit, salla S-2, ora 13:00)
 
- Zyra për Çështje të Komuniteteve organizon konferencën ceremoniale për festimin e Ditës së Komunitetit Ashkali. (Ndërtesa e Qeverisë, salla nr. P38, ora 14:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë na manifestimin, organizuar nga Zyra e Kryeministrit/ Zyra për Çështje të Komuniteteve,  për nder të Ditës së Ashkalive. (Ndërtesa e Qeverisë, salla P-38, ora 14:00)

- Ministri i Financave Bedri Hamza do të pret në takim  kryetarin e Odës Ekonomike të Kosovës Safet Gerxhaliu, kryetarin e Odës Amerikane në Kosovë Arian Zeka, kryetarin e Klubit të Prodhuesve të Kosovës Astrit Panxha si dhe drejtorin Ekzekutiv të Këshillit të Investitorëve Evropian Shpend Balija. (Ndërtesa Kryesore e Qeverisë, ora 14:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj pret në takim kryetarin e SBASHK-ut, Rrahman Jasharaj. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 15:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në mbledhjen e Qeverisë. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 16:00)

- Ndihmës Administratori i USAID-it për Europë dhe Euroazi Brock Biermann do të marrë pjesë në ceremoninë zyrtare të nënshkrimit për aktivitetin e ri të USAID-it Qeverisja Efektive Lokale. (Ndërtesa e Qeverisë, P- 38, ora 18:00)