17 Janar 2019

Viti 2019 të jetë vit i punësimit

Shkruar nga Ahmet Pllana

Sapo hymë në vitin 2019. Uroj që ky vit të jetë vit i punësimit. Vitin 2019 ta quajmë ‘vit i punësimit’, meqë ia vlen që ta quajmë të tillë, duke pasur parasysh shkallën e lartë të papunësisë që ekziston në Kosovë. 

Punësimit sikur nuk i është dhënë rëndësi e madhe asnjëherë që prej çlirimit të Kosovës, që nga viti 1999 e deri më tash.

Po bëhen 20 vite apo dy dekada, ndërsa sa i përket punësimit mund të thuhet se pak kemi bërë në drejtim të punësimit, duke marrë parasysh shkallën e lartë të papunësisë.

 Asnjëherë deri më tash nuk është hartuar ndonjë strategji për punësim. Asnjë qeveri deri më tash nuk ka hartuar një propozim dokument të hartuar dhe të quajtur Strategji e Punësimit, ndonëse ka pas disa Strategji për Zhvillim Ekonomik të vendit.

Në Strategjitë e Zhvillimit Ekonomik përshkruhej zhvillimi ekopnomik në periudha afatshkurtëra, afatmesme dhe afatgjata, ku si një parim i përgjithshëm paramendohej edhe punësimi si pasojë e zhvillimit ekonomik.

Mirëpo, realisht nuk ka patur asnjëherë strategji adekuate vetëm për punësim. Kjo nuk është menduar dhe as planifikuar për shkak se mendimet kanë qenë që punësimin e bën sektori privat dhe jo sektori shoqëror.

Gjatë një interviste me ish ministrin e Ekonomisë dhe Financave, Ahmet Shalën, një ndër pyetjet ishte edhe kjo: Pse qeveria nuk harton një strategji të punësimit për hapjen e fabrikave në të gjitha komunat, në mënyrë që të hapen vende të reja të punës dhe të bëhet punësimi i të papunëve, ndërsa me këtë të eliminohet papunësia, e cila ekziston në një shkallë të lartë në Kosovë.

Përgjigja e tij ishte: Punësimin e bën sektori privat dhe jo shteti. Ndërkaq, komenti im ishte: nëse punësimi mbetet vetëm te sektori privat, atëherë nuk do të ketë punësim adekuat sipas kërkesave dhe nevojave, por bizneset do të shkojnë me numrin më të vogël të të punësuarve me qëllim që të japin sa më pak paga.

Kishte të drejtë ministri që tha se hapjen e fabrikave dhe punësimin e bën sektori privat, por në anën tjetër ministri e pranoi se edhe unë kisha të drejtë, meqë nuk ishte hartuar asnjëherë asnjë strategji për punësim.

Sido që të jetë, duhet thënë realitetin dhe atë që është e drejtë, sepse në shumë vende punësimi bëhet me planifikim dhe në bazë të një strategjie të hartuar në formë plani.

Në strategji mund të përfshihen analizat dhe planifikimet si dhe ku mund të bëhet punësimi, çfarë biznesesh prodhuese (por edhe shërbyese dhe tregtare) duhet të hapen që të arrihet punësimi dhe zvogëlimi i papunësisë?!

Vetëm punësimi dhe puna prodhuese mund të ngrisin standardin jetësor të qytetarëve. Me tregti dhe shërbime nuk zhvillohet ekonomia.

Prandaj, prodhimit duhet t’i jepet një rëndësi e veçantë dhe shumë e madhe, duhet t’i jepet një përkrahje e ndihmë në të gjitha aspektet.

Bizneset prodhuese, sidomos bizneset e reja dhe të sapohapura prodhuese të përkrahen maksimalisht nga institucionet dhe nga bankat, duke u dhënë kredi të buta, me grejs periudhë të gjatë, me kthim afatgjatë dhe me kamata tejet të ulëta.

Përndryshe nuk mund të hapen biznese të reja prodhuese, ndërsa bizneset ekzistuese prodhuese me vështirësi mund të zhvillojnë aktivitete prodhuese.

Arsyeja pse duhet të përkrahen maksimalisht dhe në çdo mënyrë bizneset prodhuese, ekzison të parimi ekonomik se pa prodhim nuk ka zhvillim ekonomik të një vendi.

Madje, ekspertët e ekonomisë thonë se eksporti në minimum duhet ta mbulojë importin me 40 për qind për të qenë një ekonomi e qnëdrueshme.

Përndryshe, ekonomia nuk mund të qëndrojë në këmbët e veta apo ndryshe mund të thuhet se një vend me import të lartë mbi 60 për qind ka një ekonomi të paqëndrueshme.

Importi i lartë nuk e lejon zhvillimin ekonomik, e ngulfatë dhe prandaj ka ngecje dhe mbetje në një vend ose edhe më keq, mund të ketë kthim prapa.

Punësimi arrihet me prodhim, me plotësimin e tregut të brendshëm me prodhime vendore, por edhe me eksport të prodhimeve vendore në tregun e jashtëm.

Bizneset prodhuese t’i përkrahim maksimalisht dhe t’i vizitojmë shpesh ato që t’i shohim problemet dhe vështrësitë e tyre, në mënyrë që t’u dalim në ndihmë kur ato kanë nevojë, qoftë edhe me furnizim me energji elektrike.

Për fund: Vitin 2019 ta quajmë vit të punësimit! Të punësojmë sa më shumë të papunë në të gjitha sektoret e ekonomisë. Suksese! Gëzuar 2019 me punësim!
 
 


 

Kalendari

Ngjarjet e datës 17 janar 2019 - Kryeministri Ramush Haradinaj bën homazhe te Shtatorja e Gjergj Kastriotit Skënderbeut, me rastin e 550 vjetorit të vdekjes. (Shtatorja e heroit Gjergj Kastrioti Skënderbeu, Prishtinë, ora 9:00)

- Kryetari i Sindikates së Bashkuar të Arsimit, Shkencës, Rrahman Jasharaj do t'i vizatoj grevistët e komunës së Malishevës. (Gjimnazi “Hamdi Berisha” në Malishevë, ora 9:15)

- Ministri i Financave Bedri Hamza dhe udhëheqësi i Divizionit për Slloveninë, Kroacinë, dhe Ballkanin Perëndimor në Bankën Evropiane për Investime Matteo Rivellini nënshkruaj Marrëveshje Grant për Mbështetje të Projektit për Ndërtimin e Autostradës Kijevë-Zahaq. (Ndërtesa e  Qeverisë, kati 11, ora 9:30)

- Kryetari i Sindikates së Bashkuar të Arsimit, Shkencës, Rrahman Jasharaj do t'i vizatoj grevistët në çerdhen e komunës së Malishevës. (Objekti i çerdhes në Malishevë, ora 9:45)
 
- Kryeministri Ramush Haradinaj zhvillon takim pune me përfaqësuesit e Odës Ekonomike Gjermane. (Hotel Emerald, ora 10:00)

- Misioni i OSBE-së do të publikojë raportin mbi gjendjen e strehimoreve për viktimat e dhunës në familje në Kosovë. (Hotel Swiss Diamond, ora 10:15)

- Kryetari i Sindikates së Bashkuar të Arsimit, Shkencës, Rrahman Jasharaj do t'i vizatoj grevistët e shkollës fillore “Ganimete Tërbeshi” në Astrazub të komunës së Malishevës. (Astrazub, ora 10:40)

- Administrata Tatimore e Kosovës nesër do të shënoj 19 vjetorit të themelimit të saj. (Qendra e Shërbimit të Tatimpaguesve, ish-ndërtesa e Gërmisë, ora 11:00)

- Mbahet takimi i përbashkët në mes kryetarit të Komunës së Gjilanit Lutfi Haziri dhe Kryeshefit Ekzekutiv të KRU"Hidromorava" Muhamet Suliqi, du do të zyrtarizohet Njësitit për Implementimin e Projektit - Impiantit dhe Kolektorëve  për ujëra të zeza. (Zyra e Kryetarit Haziri, ora 11:00)
 
- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në shënimin e 19-vjetorit të themelimit të Administratës Tatimore të Kosovës. (Qendra e Shërbimit të Tatimpaguese, ish ndërtesa e Gërmisë, ora 11:00)

- Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Kujtim Gashi, do të bëjë hapjen zyrtare të Zyrës për programin “Evropa Kreative Kosovë”. (Biblioteka Kombëtare të Kosovës “Pjetër Bogdani”, ora 11:00)

- Nën organizimin e Grupit Parlamentar të LDK-së dhe Kryetarit të Komunës së Pejës Gazmend Muhaxherit në 17 vjetorin e vrasjes, organizohen homazhe në nderim të jetës dhe veprës së ish-deputetit të Republikës së Kosovës, Komandantit të Shtabit Rajonal Rugova, Heroit Smajl Hajdaraj. (Tek varrezat e fshatit Zahaq të Pejës, ora 12:00)

- Në 37 vjetorin vrasjes së heronjve të kombit Jusuf e Bardhosh Gërvalla, Grupi Parlamentar i LDK-së, në nderim të jetës dhe veprës së tyre do të vendos kurora lulesh tek varrezat e heronjve. (Fshati Dubovik në Deçan, ora 12:30) 

- Kryeministri Ramush Haradinaj pret në takim Komisionerin Evropian për Politika të Fqinjësisë dhe Negociata të Zgjerimit, Johannes Hahn. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 16:45 - vetëm pamje)
 
- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në ceremoninë e organizuar me rastin e përmbylljes së aktiviteteve në 550 vjetorin e Vitit Mbarëkombëtar të Skënderbeut. (Sheshi 21, ora 18:00)

- Dega e LDK-së në Pejë do të bëjë ndezjen e qirinjve në vendin e vrasjes te ish-deputetit të Republikës së Kosovës, Komandantit të Shtabit Rajonal Rugova, Heroit Smajl Hajdaraj. (Lagja “Fidanishte” në Pej, ora 19:50)