22 Shtator 2020

Rimëkëmbja ekonomike, skenarët real

Shkruar nga Egzon Kastrati

Shëndeti ekonomik është prioritet kyç i të gjithave, përfshirë qeveritë e shteteve, organizatat ndërkombëtare ekonomike, financiare, bizneset, individët.

Masat e ndërmarra në kuadër të pandemisë kanë "paralizuar" jetën ekonomike duke rritur kostot dhe krijuar desktruvitet në operim të industrive të caktuara, rritje të papunësisë dhe tkurrje të ofertës dhe kërkesës agregate si oponente kyçe të ekonomisë së tregut.

Kosova ka ndërmarrë masa preventive si shumica e vendeve të tjera për ruajtjen e shëndetit në radhë të parë e më pastaj edhe funksionimit të ekonomisë ku do t’i analizojmë tri skenarët reale: Injektimi i fondeve emergjente nga qeveria mbi 300 milion euro plus ekspozimi ne kredi ndërkombëtare dhe aplikimi për fonde emergjente nga intitucionet ndërkombëtare ekonomike e finaciare ne vler prej 200 milion  për rritjen e kërkesës agregate në ekonomi, konkretisht rritjën e kërkesës për konsum gjë që afekton drejtpërdrejt funksionimin e bizneseve sidomos atyre të vogla, rritjen e kërkesës monetare (për kredi) që rrjedhimisht ofron potencial më të madh investues që rrjedhimisht ruan sado pak stabilitetin e tregut të punës dhe ofron mundësi të reja për gjenërim të vendëve të reja të punës, mekanizmat stimulativ të rritjës së tendencës marzhinale në investime dhe në kosum në të njejtën kohë duke ruajtur stabilitetin e çmimeve për të shmangur inflacionin (rritjën e përgjithshme të nivelit të çmimeve).

Ky lloj skenari quhët edhe qasja intervensioniste e shtetit në ekonomi për të ruajtur rrjedhën e funksionimit të saj.

Skenari i dytë -"Kosovarizmi" i fondit të pensioneve, injektimi i atyre mjeteve në funksion të zhvillimit të ekonomisë së Kosovës, duke u përdorur si fonde investive në operacionet e tregut të hapur nga qeveria gjatë emitimit të letrave më vlerë.

Shitja e këtyre letrave më vlerë tek ky fond dhe në përiudha të caktuara varësisht nga nevoja dhe lëvizja e ofertës monetare dhe kërkesës monetare t’i blej dhe rrjedhimisht të bëhët rrethxhirimi i këtyre parave brenda ekonomisë së vendit.

Skenari i tretë -  Fuqizimi i sektorit privat e konkretisht sektori i prodhimit më qëllim të mbulimit të tregut me produkte vendore duke zvogëluar diskrepansën ndërmjet eksportit -importit duke zbehur deficitin tregtar, kjo do të mundësoj tërheqje më pak të parasë nga qarkullimi dhe injektim të saj në funksion të sektorëve të ekonomisë së Kosovës.

Promovimi dhe krijimi i një strategjie të investimeve përmes 3 llojësh stimuj -fiskal, finamciar dhe jofinanciar duke krijuar një mjedis të sigurt dhe atraktiv për investitorët të cilët në mënyrë automatike do të ndikojnë në produktivitet dhe rritje të punësimit.

Rëndësi të madhe ka edhe ruajtja e trendit të remitencave sidomos për sektorin e konsumit dhe ndërtimit ku mbi 87% e këtyre mjeteve destinohën në këta sektorë.

Ekonomia është fushë qëniesore për funksionimi  e një shoqërie dhe shteti.Shendeti+Ekonomia=Shoqëri e qëndrueshme.

Kosovës më shumë se kurrë i duhen "heronjët shëndetësor" si dhe ideatorë dhe ekspertë ekonomik për ta ruajtur mirëqenjen dhe për të siguruar një barazi shoqerore në shperndarjen e të ardhurave. Me respekt Egzon Kastrati!

Kalendari

Ngjarjet e datës 22 Shtator 2020 - Ministri i Ministrisë së Punëve të Brendshme, Agim Veliu, do të bëjë përurimin e Qendrës Testuese për zhvillimin e procedurave rekrutuese për nëpunësit civilë. (Objekti i ish-Ministrisë së Administratës Publike, kati përdhesë, salla 0-15, ora 9:00)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Mbikëqyrjen e Financave Publike në të cilën do të behët shqyrtimi i Raportit të Auditimit për Ministrinë e Punës dhe Mirëqenies Sociale dhe shqyrtimi i Raportit të Auditimit për Ministrinë e Komuniteteve dhe Kthimeve. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N225, ora 9:30)

- inspektorët e Inspektoratit të Tregut do të bëjnë inspektime, ku do t’i shoqërojë edhe ministri Vesel Krasniqi për t’i parë nga afër këto inspektime. (Nisja do të bëhet nga MTI, ora 9:45)

- Komisioni Hetimor Parlamentar lidhur me procesin e privatizimit në Kosovë shqyrton listen e dëshmitarëve, përzgjedhjen  e ekspertëve të jashtëm si dhe publikimin e adresës për dorëzimin e dëshmive nga qytetarët. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N10, ora 10:00)

- Ministri i Ekonomisë dhe Ambientit, Blerim Kuçi zhvillon vizitë në Infrakos ku do te takohet me menaxhmentin. (Infrakos, ora 10:00)

- Mbahet ceremonia e pritjes të një misioni ekspertësh epidemiologjikë dhe mjekësorë të COVID-19 nga instituti gjerman i shëndetësisë, “Instituti Robert Koch” nga Gjermania. (Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike, ora 10:00 - ndryshim, ora 11:00)

- Fondacioni Kvinna till Kvinna do të lansojë raportin 'Ku janë paratë për të drejtat e grave? Trendet e financimit në Ballkanin Perëndimor'. (Ngjarja do të mbahet online dhe është e hapur për publikun përmes platformës Zoom, ora 10:00)

- Kryeministri Avdullah Hoti viziton Shërbimin Spitalor dhe Klinik Universitar të Kosovës . (ShSKUK, ora 10:00)

- Komisioni për Ekonomi, Punësim, Tregti, Industri, Ndërmarrësi dhe Investime Strategjike dikuton për rishpalljen e konkursit për zgjedhjen e “Kryesuesit të Komisionit Shqyrtues të Autoritetit Rregullator për Shërbimet e Ujit”, formimin e Grupit të punës për plotësimin e Bordit të NP KOSTT, etj. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C203, ora 11:00)

- Oda Hoteliere dhe Turistike e Kosovës mban konferencë lidhur me ngjarjët e fundit, për situtën e fundit si dhe vendimet e marra të Qeverisë në kohën e Pandemisë Covid 19, prej fillimit e deri me sot. (Hotel Sirius, ora 11:00)

- Kryetari i Komunës së Prizrenit, Mytaher Haskuka do të merr pjesë në aktivitetin e organizuar për nder të "Ditës së Pastrimit të Botës" dhe "Ditës pa Makina" të organizuar nga Drejtoria e Shërbimeve Publike. (Pikënisja do të jetë rruga në afërsi të urës që ndodhet përballë objektit Administratës Komunal, ora 11:00)
 
- Ministri i Ekonomisë dhe Ambientit, Blerim Kuçi zhvillon vizitë në punishten në Stacionin Hekurudhor në Miradi. (Fshati Miradi, ora 11:00)

- Komisioni Hetimor Parlamentar në lidhje me menaxhimin e pandemisë së virusit "COVID-I9" nga ana e Qeverisë së Republikës së Kosovës dëgjon dëshmitë e dëshmitarit Valdet Hashani ish menaxher i Qendrës së karantinës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N225, ora 11:00)

- OVL UÇK mban konferencë të jashtëzakonshme për media. (Selia qendrore në Prishtinë, ora 11:30)

-  Komisioni për Legjislacion, Mandate, Imunitete, Rregulloren e Kuvendit dhe mbikëqyrjen e Agjencisë kundër Korrupsionit shqyrton raportin e Projektkodit civil i Republikës së Kosovë, Projektligjit për tokën ndërtimore si dhe shqyrton shkresën e deputetëve: Alban Hyseni, Artan Abrashi dhe Dimal Basha për të ftuar në raportim Kryeministrin Avdullah Hoti lidhur me deklarimin për respektimin e marrëveshjes kundër kushtetuese për asociacionin. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N10, ora 13:00)

-  Komisioni për të Drejtat dhe Interesat e Komuniteteve dhe Kthim shqyrton e planit të punës së Komisionit, për periudhën shtator-dhjetor 2020. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C203, ora 13:00)

- Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mban mbledhjen e radhës. (Selia e KQZ-se, ora 13:30)

-  Komisioni për Punë të Jashtme dhe Diasporë takohet me delegacionin nga Afrika Qendrore. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N303, ora 14:00)

- Komisioni Hetimor Parlamentar në lidhje me menaxhimin e pandemisë së virusit "COVID-I9" nga ana e Qeverisë së Republikës së Kosovës dëgjon dëshmitë e dëshmitarit Naim Musliu - Babai i Agon Musliu. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N225, 14:00)

- Sindikata e Infermierëve të Kosovës mban konferencë për media pas një takim konsultativ dhe koodinues me shoqatat e infermierëve, teknikëve te anastezionit, mamive, laborantëve, Oden e Infermierëve dhe Bashkimin e Sindikatave të Lira të Shëndetësisë lidhur me kërkesat për koeficinetin e pagave, rritjen e pagesës së ndërrimeve të natës, pagesat e rrezikshmërisë, pagesat e orëve shtesë. (Para Klinikës së Kirurgjisë, ora 15:30)

- Mbahet mbledhja e Kryesisë së Kuvendit të Republikës së Kosovës. (Ndërtesa e Kuvendit, ora 14:30)

- Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, në bashkëpunim me Institutin Arkeologjik të Kosovës, Muzeun Kombëtar të Kosovës, dhe Fondacionin “Tradita Popullore” organizon ngjarjen kulturore në të cilën do të promovohet diversiteti ynë i pasur kulturor, përmes veshjes tradicionale dhe punimeve artizanale. (Parku arkeologjik “Ulpiana”, ora 17:00)

- Kryeministri Avdullah Hoti merr pjesë në ngjarjen kulturore në të cilën do të promovohet diversiteti ynë i pasur kulturor, përmes veshjes tradicionale dhe punimeve artizanale. (Parku arkeologjik “Ulpiana”, ora 17:00)

- Sot fillon java e dytë e ligjeratave publike në Festivalin e Arkitektures në Kosovë. (Ligjeratat transmetohen drejtperdrejt ne kanalin e facebook-ut "Kosovo Architecture Festival", ora 18:30)