20 Shkurt 2020

Reforma me arka fiskale si fatale!

Shkruar nga Isa Mulaj

Dështimi me reformën e arkave fiskale i cili thuajse është i vërtetuar në bazë të ecurisë së gjertanishme, është një goditje e madhe për stabilitetin ekonomik dhe buxhetor të Kosovës.

Propozimet, vërejtjet, rekomandimet, kritikat, dhe paralajmërimet rreth përmirësimit të performancës së ATK-së dhe MEF-it për një kohë të gjatë, jo vetëm që nuk janë marrë seriozisht por edhe janë cilësuar në opinion si vërejtje që janë bërë bajat shkaku i adresimit tek veshët e shurdhër.

Këtu përfshihen edhe rekomandimet e raportit të FMN-së më 2008 në formë të vërejtjeve që ia kishte bërë ATK-së ku kërkohej urgjentisht përmirësimi i efikasitetit në mbledhjen e të hyrave buxhetore.

Padyshim se reforma me arkat fiskale ishte instrumenti më i duhur për t’iu përgjigjur atij efikasiteti të ultë, porse metoda e zbatimit të kësaj reforme dëshmoj se jo efikasiteti i ATK-së duket të jetë çështje e përhershme dhe më shumë e lidhur me personelin se sa me llojet e reformave ekonomike dhe fiskale.

Reforma me arka fiskale po dështon shkaku se disa njerëz në qeveri dhe kompani private përgjegjëse për zbatimin e saj, e shihnin atë prej fillimit si biznes privat të tyre prej së cilës ata duhet të përfitojnë së pari, ndërsa përmasat e zbatimit të saj për interesin e shtetit dhe shoqërisë vinin në rend të dytë.

Kjo u vërtetua kur qeveria krijoj monopol në furnizimin me arka fiskale, me çmime të cilat në përgjithësi u cilësuan të larta. Kosova është i vetmi vend në Evropë ku shumë qytetarë dhe biznese janë më të interesuar për stabilitetin ekonomik dhe buxhetor të shtetit, se sa që është vetë qeveria, MEF-i apo ATK-ja.

Qeveria e cila duket si konglomerat privat, i sheh qytetarët dhe bizneset si objekte për t’i rrjepur dhe dëmtuar. Ajo që ndodhi dhe po ndodh me arkat fiskale, njësoj sikur edhe me reformën e tatimeve para kësaj, janë qëllimisht të drejtuara kundër interesit të përgjithshëm publik dhe komunitetit të biznesit, me përjashtim të ndërmarrjes private të quajtur Qeveri. Marksistët do ta quanin këtë dukuri si akumulimi fillestar i kapitalit, edhe pse kjo po ndodhë katër shekuj më vonë.

Nuk duhet të harrojmë se MEF-in dhe ATK-në deri-diku e kanë sjellë në këtë gjendje, ose në qoftë se nuk është fjalë e ashpër, e kanë “kriminalizuar” të ashtuquajturit “këshilltarë strategjik”, term ky i shpifur nga një ndërkombëtar. Nuk kam dëgjuar ndonjë teori ekonomike për “këshilltarët strategjik” të cilët po na sjellin shkatërrime strategjike. Kam dëgjuar për Strategic Bomber Fleet (Flota e Bombarduesve Strategjik), Raketnje Vojska Strategiçeskogo Naznaçenja (Forcat Strategjike Raketore), etj., por jo për “këshilltarët strategjik” të reformave ekonomike dhe fiskale.

Këta “këshilltarë strategjik”, disa prej të cilëve janë vendorë, përkujdesen për shpëlarjen e parave në emër të reklamave bajate në vlerë prej 5,7 milionë eurove dhe tani po i bëjnë gati edhe 9 milionë  euro tjera për të njëjtin qëllim, pavarësisht neverisë së madhe që shkakton kjo kryeneçësi e MEF-it tek bizneset të cilat nuk janë në gjendje t’i blejnë arkat e shtrenjta fiskale. Sa larg do të shkonim me reformën e arkave fiskale sikur me këto mjete MEF-i dhe ATK-ja t’ua kishte blerë arkat bizneseve?

Me siguri bukur larg dhe reforma do të ishte e suksesshme. Ne kemi evidencë dhe fakte se shumë nga këta këshilltarë dhe punëtorë “strategjik” në USAID dhe të paguar nga USAID-i në MEF nuk punojnë për MEF-in por kryejnë disa punë jashtë kontratave të tyre zyrtare në projektet e USAID-it tjetërkund në Kosovë. Prandaj, përmirësimi i vetëm i performancës së MEF-it dhe ATK-së mund të ndodhë vetëm nëse ndërkombëtari “strategjik” angazhon Forcën e Bombarduesve Strategjik kundër këtyre këshilltarëve. Pa këtë masë veprimi, ne do të vazhdojmë deri në pakufi të deklarojmë dhe argumentojmë se përmirësimi i performancës së MEF-it dhe ATK-së është urgjent.       

 Autori është udhëheqës i Institutit për Hulumtime dhe Analiza të Politikave Ekonomike (INEPRA)

 

Kalendari

Ngjarjet e datës 20 shkurt 2020 - Behën homazhe në nderim te jetës dhe veprës së heroit, Selman Vojvoda. (Varri i heroit, në Llaushë të Skenderajt, ora 9:00)

- Mbahet takimi me Misionin e Komisionit Evropian për Vlerësimin e Programit për Reforma në Ekonomi dhe diskutimin mbi rekomandimet e politikave. (ndërtesa e Qeverisë salla P38,  ora 9:30)

- Administrata Tatimore e Kosovë do të mbaj seminar me tatimpaguesit e regjionit të  Prishtinës ku prezent do të jetë edhe Drejtori i Përgjithshëm i ATK-së Ilir Murtezaj. (Hotel Emerald, ora 10:00)

- Bëhet konstituimi i Komisionit për Çështje të Sigurisë dhe Mbrojtjes. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 204, ora 11:00)

- Kryetari i komunës së Istogut, Haki Rugova do ta pres në takim ambasadorin bullgar në Kosovë. (Zyra e Kretarit Haziri, ora 11:00)

- Komuna e Rahovecit mban diskutimi publik lidhur me Draft Planin Komunal të Veprimit për Efiçiencë të Energjisë dhe Planin Lokal për Veprim në Mjedis. (Salla e mbledhjeve të Kuvendit Komunal të Rahovecit, ora 11:00)

- Kryeministri Albin Kurti dhe Kryetarja e Kuvendit, dr. Vjosa Osmani marrin pjesë në manifestimin “ 31-vjetori i Grevës së Minatorëve të Trepçës”. (Miniera e Trepçës në Stantërg, ora 11:00)

- Bëhet konstituimi i Komisionit për Ekonomi, Punësim, Tregti, Industri dhe Investime Strategjike. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N303, ora 11:00)

- Mbahet ceremonia e dorëzimit te donacionit për qerdhën “Gëzimi Ynë” në Istog nga Ambasada e Bullgarisë. (Qerdhja “Gëzimi Ynë” në Istog, ora 11:30)

- Mbahet ceremonia e promvimit të librit" Obstetrika",  të Prof. dr. Shefqet Lulaj. (Bibloteka Kombëtare "Pjetër Bogdani", ora 12:00)

- Mbahet akademi përkujtimore për dëshmorin e Kosovës, Selman Vojvoda, në 30 vjetorin e rënies së tij. (Teatri Kombëtar, ora 12:00)

- Ministri i Punëve të Brendshme dhe Administratës Publike, z. Agim Veliu do të pres në takim ambasadorin amerikan në Kosovë, z Philip Kosnett. (objekti kryesor i MPBAP-së, ora 13:00)

- Ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu do të mbajë konferencë për media. (Objekti I Ministrisë, ora 13:00)

- Promovohet revista “Intro”, që është produkt i punës së studentëve të vitit të tretë të Departamentit të Gazetarisë, në kuadër të lëndës "Menaxhim i medias". (Amfiteatri i Fakultetit të Filologjisë në Universitetin e Prishtinës, ora 14:00)

- Komuna e Mitrovicës mban debat publik lidhur me rregulloren për realizimin e të drejtave të fëmijëve përmes sistemit qeverisës komunal miqësor për fëmijët. (Salla e mbledhjeve të Kuvendit të Komunës të Mitrovicës, ora 14:00)

- Komisioni Qendror i Zgjedhjeve mban mbledhjen e radhës me rend dite rekomandim për certifikimin e kandidatëve për zgjedhjet e jashtëzakonshme për kryetar të komunës së Podujevës. . (Objekti i KQZ-së, ora 15:30)

- Zhvillohet ndeshja basketbolliste mes Kosovës dhe Islandës. (Pallati i Rinisë dhe Sportit në Prishtinë, ora 19:00)