21 Gusht 2019

Programi nacional i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit

Shkruar nga Shefqet Dibrani

Lidhja Shqiptare e Prizrenit, është organizata e parë patriotike e politike mbarëshqiptare, që u ngrit nga vet shqiptarët, në truallin shqiptar dhe që përfshiu të gjitha krahinat e vendit. 

Më 10 qershor 1878 u themelua Lidhja Shqiptare e Prizrenit, si organizatë politike e cila udhëhoqi të gjitha ato luftëra legjendare për të realizuar programin dhe platformën e Rilindjes Kombëtare, ajo bëri shumë në afirmimin e kombit shqiptar në arenën ndërkombëtare, dhe mbrojti me konsekuencë tërësinë territoriale të Shqipërisë duke realizuar edhe formimin e shtetit kombëtar shqiptar.

Lidhja Shqiptare e Prizrenit ndodhte pikërisht në vitet e Krizës Lindore (1875-1881), ajo udhëhiqej nga ideologu i Rilindjes Kombëtare Abdyl Frashëri i cili mendonte se programi i Rilindjes Kombëtare dhe platforma e Lidhjes parashihte edhe luftën e armatosur për ta çliruar vendin nga Perandoria Osmane.

Themelimi i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit ishte domosdoshmëri e kohës, kurse urgjencën e saj e dramatizoi sigurisht Traktati i Shën Stefanit i cili shqiptarët i solli në një situatë krize, ndonëse kjo ishte hedhur më parë si ide dhe si nevojë për krijimin e një organizate politiko-ushtarake e cila do t’i dilte zot vendit dhe do të mbronte tërësinë territoriale të atdheut.

Ishin këto rrethana të krijuara që para pjesëmarrëseve të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit shtroi objektiva të veçante për t’i realizuar dhe për ta mbrojtur atdheun nga gllabërimet e reja që synoheshin nga qarqet shoviniste të shteteve fqinje.

Lidhja Shqiptare e Prizrenit ishte pjesë përbërëse e Rilindjes Kombëtare Shqiptare, ajo me konsekuencë i realizoi synimet e saja jo vetëm politike e diplomatike por edhe në planin ushtarak e kulturor, (po sidomos), u veçua mendimi i saj politik e filozofik në kohën kur ploja e mesjetës ende terratiste hapësirën ballkanike, dhe në planin kombëtar krijoi unitetin e pashembullt brenda etnitetit nacional, gjuhësor dhe kulturor pa dallim bindjesh fetare, ngase programi i Lidhjes shqiptare të Prizrenit i konsideronte më të fuqishme lidhjet gjuhësore, traditat dhe zakonet se sa në planin fetar që ishte synim i armiqve për ta ndarë në tri pjesë kundërshtare Shqipërinë.

Por në saje të zgjuarsisë së krerëve të Lidhjes planet e zeza të armiqve të Shqipërisë mbetën si kartë e djegur.

Pavarësisht nga ndikimi fetar që luante rol në atë kohë, të gjithë krerët e Lëvizjes Shqiptare te Prizrenit por edhe protagonistet e Rilindjes Kombëtare ishin të vetëdijshëm se populli shqiptar do të shpëtonte vetëm nëse lidhet për unitetin kombëtar, për gjuhën zakonet dhe traditën e përbashkët që nga Jugu në Veri, deri në Rrafshin e Kosovës e të Dukagjinit dhe në Luginën e Pollogut e më gjerë.

Programi i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, për kohën padyshim do të mbetet dokumenti më me vlerë kombëtare pasi në te parashihej mbrojtja e territoreve etnike dhe bashkimi i vilajeteve në një shtet etnik.

Me këtë pikëpamje politike dhe me këto nocione filozofike për kombin, Lidhja Shqiptare e Prizrenit, krijoi në planin ideologjik një nga konceptet filozofike më të përparuara të shek. XIX, duke vu në themel të platformës politike kriterin etnik ku pjesë e Shqipërisë numërohet secila trevë a territor ku shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë të atij vendi.

Lidhja Shqiptare e Prizrenit bëri përpjekjet fondamentale për të ndryshuar statusin politik të Shqipërisë në marrëdhëniet me Portën e Lartë, duke kërkuar haptazi bashkimin e territoreve dhe vilajeteve shqiptare në një shtet etnik dhe me udhëheqje autonome që do ta administronin njerëzit e vet të cilët më mirë se kushdo tjetër njohin gjuhën, zakonet dhe traditën e këtij vendi.

Pikërisht gjatë viteve 1878-1881, kjo organizatë politiko-ushtarake e ngriti në një shkallë më të lartë vetëdijen shtetformuese dhe udhëheqjes së saj i preferoi konceptin demokratik me tipare kombëtare, me administratë civile dhe ushtarake shqiptare e cila u detyrua edhe të konfrontohet me Portën e Lartë për të mbrojtur autonominë.

Lidhja shënoi jehonë dhe shumë shpejt arriti të krijoi administratën shqiptare, caktoi nëpunës shqiptar, filloi hapjen e shkollave shqipe, futi në përdorim gjuhën shqipe kudo në administratë dhe krijoi organet gjyqësore të saj si dhe ushtrinë e vilajeteve të cilat nuk ishin nën urdhrat e Portës.

 Forcimin e pikëpamjeve dhe ideve përparimtare të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit i forcuan edhe më tej në Kuvendin Kombëtar i mbajtur në Gjirokastër në vitin 1880, si dhe pikëpamjet e Lidhjes për pretendimet greke në Jugun e Shqipërisë. Kurse në vitin 1881 Komiteti Qendror që kishte themeluar Lidhjen në Prizren u shpall Qeveri e përkohshme, kurse komitetet lokale u shndërruan në organe administrative të saj, kurse formacionet ushtarake në ushtri kombëtare të saj.

Me aktin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit nis filli i formimit të shtetit autonom shqiptar i cili po dilte nga kthetrat e Portës së Lartë mjaftë i lodhur dhe i drobitur. Krahas përpjekjeve politike e diplomatike ajo u ndesh me luftëra të pareshtura gjatë vitit 1879-1881 me ushtritë mercenare të vendeve fqinje sidomos janë të njohura lufta heroike dhe e armatosur kundër ushtrisë së Knjaz Nikollës për mbrojtjen e Gucisë, Plavës, Hotit, Grudës, Kelmendit dhe Ulqinit, që Kongresi i Berlinit dhe Porta e Lartë ia dorëzuan principatës së Malit të Zi.

Ndërkohë ajo u detyrua të bëjë luftë të fuqishme edhe kundër ushtrisë osmane, e cila në epërsi kryengritjen shqiptare e shtypi në prill të vitit 1881. Pavarësisht nga kjo humbje, Qeveria e përkohshme arriti brenda një kohe të shkurtër ta merrte tërësisht Kosovën e cila ishte bërë gjatë viteve të Lidhjes së Prizrenit, një nga vatra kryesore e luftës së armatosur kundër ushtrisë osmane për realizimin e programit autonomist.

Janë të njohura betejat e përgjakshme të Slivovës, Shtimjes, Duhlës e Suharekës ku triumfoi heroizmi i pamposhtur i popullit të Kosovës duke u lënë brezave të ardhshëm një trashëgim të vyer moral dhe duke jua kultivuar dashurinë për liri e pavarësi.

Lidhja Shqiptare e Prizrenit u desh të përballet edhe me probleme diplomatike e cila krahas organizimit të brendshëm duhej të zhvillonte diplomaci të spikatur dhe të gjente aleat e përkrahje ndërkombëtare për t’i realizuar dy nga objektivat themelore: ruajtjen e tërësisë territoriale dhe formimin e shtetit autonom shqiptar.

Heroizmi i popullit shqiptar nën udhëheqjen e Lidhjes për mbrojtjen e tërësisë së Atdheut është e rrënjosur thellë në mendjet dhe zemrat e gjithë shqiptarëve dhe do të kujtohet brez pas brezi si njëra nga ngjarjet më të rëndësishme që i dha kahe platformës kombëtare për liri dhe pavarësi.

 Padyshim Lidhja Shqiptare e Prizrenit ka qitur ideolog të vyer të cilët më vonë ishin organizator dhe pjesëmarrës të drejtpërdrejt të aktit final për Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë duke i ushqyer vazhdimisht shqiptarët gjer në ditët e tanishme me idealet e lirisë dhe të pavarësisë.

Në programin dhe platformën politike të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit gjinden idetë e themelta dhe pikëpamjet demokratike të drejtës së pakontestueshme të shqiptarëve në Kosovë dhe më gjerë për liri dhe mëvetësinë e vendit.

 Prandaj rikthimi dhe rikujtimi i kësaj ngjarje dhe i Lëvizjes si Organizatë patriotike, si dhe i ngjarjeve të më vonshme që i përkasin asaj kohe, kanë një analogji identike me të tashmen e trazuar të Ballkanit dhe me revoltën dhe mllefin e pa shuar që nuk e përmban populli i Kosovës deri sa ta realizon pavarësinë e saj.

St. Gallen, 1995.

Marrë nga libri: Sh. Dibrani “VIRTYTE E VISARE”, publicistikë, botoi Shtëpia Botuese “FAIK KONICA”, Prishtinë 2010, faqe 251-256. ISBN 978-9951-06-330-2

 

Kalendari

Ngjarjet e datës 21 gusht 2019 - Vazhdon greva e punëtoreve të Sindikatës së Pavarur të Punëtorëve në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës “ Adem Jashari”. (Aeroporti i Prishtinës, ora 8:00)

- Kryetari i Komunës së Prizrenit Mytaher Haskuka dhe drejtori i Drejtorisë për Punë dhe Mirëqenie Sociale Fejzë Kabashi do të vizitojnë disa shtëpi të cilat po ndërtohen në kuadër të projektit “Ndërtimi i shtëpive për familjet skamnore”. (Lagjja “Bajram Curri” e më pas do të vizitohen edhe disa shtëpi në fshatin Zhur. (Nisja do të bëhet nga Shtëpia e Bardhë, ora 9:45)

- Në kuadër të Etnofestit mbahet punëtoria kreative dhe instalacione me atelje te pikëtorëve dhe skulptorëve. (Ambientet e Etnofestit në fshatin Kukaj, ora 10:00)

- Ministri në detyrë i Inovacionit dhe Ndërmarrësisë, Muzafer Shala dhe kryetari i Komunës së Shtimes, Naim Ismajli, do të nënshkruajnë memorandum të bashkëpunimit për rregullimin e objektit Mulitifunksional Inovativ në Shtime. (Objekti i Ministrisë së Punëve të Jashtme kati i 3-të, ora 10:00)

- Mbahet mbledhjen e rregullt të Komitetit për Politikë dhe Financa e Komunës së Mitrovicës. (Salla e mediave të Komunës së Mitrovicës, ora 10:00)

- Komisioni Hetimor Parlamentar në lidhje me gjendjen në PTK dhe Vala miraton draft raportin e punës së Komisionit Hetimor Parlamentar në lidhje me gjendjen në PTK dhe Vala. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 11:00)

- Kryetari i komunës së Deçanit, Bashkim Ramosaj, pret në vizitë  Ministrin e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë Shyqiri Bytyqi. (Zyra e Kryetarit të Komunës së Deçanit, ora 11:00)

- Fillojnë punimet në rrugën Budisalc-Zllakuqan i Klinës. (Pranë përmendores së Kolë Mirditës në Zllakuqan, ora 11:00)

- Komuna e Vushtrrisë mban mbledhje komemorative për veteranin e arsimit dhe UÇK-së, si dhe ish drejtorin e arsimit në Komunën e Vushtrrisë, Behxhet Jashari. (Salla e Kuvendit të Komunës së Vushtrrisë, ora 11:30)

-  Kryetari i Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti dhe Nënkryetari Muhedin Nushi do të mbajnë konferencë për media. (Objekti i vjetër të Komunës, ora 11:30)

- Kryetari i komunës së Deçanit, Bashkim Ramosaj dhe Ministri i Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë Shyqiri Bytyqi vëjn gurethemelin e shkollës fillore “Heronjtë e Dukagjinit” në Gllogjan. (Gllogjan, ora 11:30)

- Kryetari i komunës së Deçanit, Bashkim Ramosaj dhe Ministri i Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë Shyqiri Bytyqi inspektojn punimet në objektin përcjellës të Shkollës Fillore “Isa Boletini” në Isniq. (Isniq, ora 12:00)

- Agjencia Kosovare e Privatizimit mban ceremoninë e hapjes së ofertave të shitjeve përmes Likuidimit nr.49. në të cilën janë 132 asete. (Hoteli Grand, ora 12:30)

- Kryeministri në detyrë Ramush Haradinaj pret në takim një delegacion prej 60 studentësh të programit Akademia Verore, nga shtete të ndryshme të botës. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 12:30)

- Në kuadër të Etnofestit mbahet zona e debatit për shtëpin tradicionale dhe familjen e madhe shqiptare. (Shtëpia e vjetër në Fshatin Kukaj, ora 17:00)

- Komuna e Prizrenit në kuadër të hartimit të buxhetit për vitin 2020 do të organizojë dëgjime publike me me banorët e e rajonit të Zhupës dhe Podgorës me qëllim të angazhimit të tyre në procesin e hartimit të buxhetit, transparencës, gjithëpërfshirjes dhe llogaridhënies ndaj qytetarëve. (Shtëpia e Kulturës në Reçanë, ora 19:00)