10 Dhjetor 2018

Paradoksi i errët i rritjes ekonomike shqiptare

Shkruar nga Gjergj Buxhuku

Paradoks i vërtetë! Kjo do të ishte përmbledhja e asaj cka po ndodh me ekonominë shqiptare sot nëse, do të vlerësohej nga këndvështrimi i teorive të zhvillimit ekonomik normal. Cdo ekspert i huaj do të ngrinte supet i cuditur.

Ai nuk mund të kuptojë sesi është e mundur, që një vend të ketë rritje ekonomie, në kushtet kur kreditimi bankar nga bizneset për vite me rradhë, është në nivelet më të ulta historike dhe rënie nga viti në vit.

Të dhënat e fundit nga Banka e Shqipërisë tregojnë, se në vitin 2017 kreditimi i biznesit ishte në nivelin më të ulët, që pas vitit 2008 dhe per tremujorin e dytë të 2018 kredia për investime ka rënë me 30% kundrejt paraardhësit.

Ndërkohë, rritja ekonomike për 2018 zyrtarisht parashikohet mbi 4% të PPB!? Ku gjenden dhe cilat janë ato burime të financimit jashtë sistemit bankar, që mbështesin rritjen ekonomike shqiptare?

Nëse pranojmë, se rritja ekonomike është reale, atëhere mbetet të pranojmë, se burimet e financimit jashtë bankave, duhet të jenë në sasi mjaft të mëdha.

Rritja me shumë herë e kërkesave për leje ndërtimi, hotele, rezidenca banimi,etj. sidomos në qytetet e mëdha me Tiranën në krye, për koncesione në HEC-e, energji diellore, transport, rrugë, banka, industrinë e bixhozit, etj., shkurt në sektorët e parapëlqyer për pastrim parash të zeza si dhe rënia e pandalshme e monedhës euro dhe valutave të huaja në përgjithësi kundrejt Lek-ut, shtimi i pranisë së kompanive të regjistruara në “parajsa fiskale”, provojnë, se kapitale të mëdha me origjinë të paqartë dhe jashtë bankave, janë në qarkullim në Shqipëri.

Kapja nga policia e sasive të mëdha të parave cash të padeklaruara në kufi, në xhepat e individëve dhe shtimi në rritje i rasteve të shkatërrimit të grupeve të trafiqeve ndërkombëtare e shtojnë edhe më shumë dyshimin, se janë pikërisht burimet informale financiare, që po sigurojnë në masë të madhe rritjen ekonomike të vendit. Por, ka edhe një dukuri tjetër të rëndësishme. Koha.

Koha kur shënohet rritja e fortë e financimeve jashtë bankare të kreditimit të ekonomisë shqiptare përputhet me fillimin e procesit të vetting-ut në sistemin e drejtësisë nga trysnia e fortë ndërkombëtare.Vettingu ishte detonatori i shpërthimit, që përcaktoi ndryshimin e kahut dhe natyrës së burimit të financimit të ekonomisë shqiptare.

 Ndryshim, që po ndikon drejtpërdrejtë edhe në vetë thelbin e ndërtimit të politikave dhe strukturës së ekonomisë shqiptare.

Hyrja e detyruar nga jashtë e parave të fshehura në parajsa fiskale dhe nevoja për të pastruar paratë e korrupsionit dhe trafiqeve, po kushtëzojnë gjithë zhvillimin e sotëm politik dhe ekonomik të vendit.

Ka një garë me kohën për të shpëtuar cfarë mundet. Flitet jo zyrtarisht në media për mbi 30 miliardë US dollarë të nxjerra jashtë vendit në mënyra të paligjshme dhe shumë të tjera me origjinë të paqartë, që prodhohen cdo vit brenda dhe jashtë vendit.

Vetëm kështu mund të shpjegohet paradoksi i ekonomisë shqiptare. Pa harruar edhe prokurimin e sotëm të buxheteve shumëvjecare të brezave dhe qeverive të ardhshme me programin 1 miliard euro dhe PPP e shumta.

Të gjitha burimet e mesipërme të financimit bashkë pa dyshim mund të prodhojnë rritje ekonomike ne afatshkurtër pa patur nevojë për sistem bankar.

Se cfarë do të thotë mënyra e zgjedhur e sotme e përdorimit të burimeve financiare të të gjitha origjinave për zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik, demokracinë dhe mirëqënien e shqiptarëve në afatgjatë dhe cfarë do të ndodhi kur këto burime të pakësohen, është tjetër cështje. 

Të paktën eksperti i huaj ka disa shpjegime, që nesër të mos cuditet dhe aq më shumë të mos entuziazmohet nga paradoksi ekonomik shqiptar i sotëm!



 

Kalendari

Ngjarjet e datës 11 dhjetor 2018 - Organi Shqyrtues i Prokurimit fillon me transmetim të drejtpërdrejtë “live stream” të sesioneve të tij, një hap ky në drejtim të një qasjeje më transparente nga ana e këtij institucioni. (Zyra e Organit Shqyrtues të Prokurimit, ish-Banka e Lubjanës, kati i 5-të, ora 10:00)

- Koalicioni i OJQ-ve “Java Kundër Korrupsionit 2018” do të mbajë tryezën e diskutimit me temë “Zbatimi i Ligjit për Parandalimin e Konfliktit të Interesit në ushtrimin e funksionit publik në pushtetin legjislativ”. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Shoqata “Miqtë e Amerikës” dhe Komuna e Gjakoves hapin Librin e Zisë, në nderim të Presidentit George H.W. BUSH. (Pallati i Kulturës "Asim Vokshi" në Gjakovë, ora 10:00)

- Në kuadër të Fushatës “Ta Pastrojmë Kosovën” do të organizohet aksion pastrimi në Komunën e Rahovecit. (Rruga kryesore në fshatin Zaqisht të Rahovecit, ora 10:00)

- Shefi i Zyrës së BE-së, Nataliya Apostolova, do të diskutojë me nxënësit e shkollave të mesme me temë "Të mbështesë ndryshimin kulturor: roli i gjeneratave të reja për formësimin e vlerave të së nesërmes".  (Kafiteria Dit' e Nat', ora 10:00)

- Sindikata e Pavarur e Sektorit Privat të Kosovës të mbajë konferencë për shtyp lidhur me gjendjen e punëtorëve të sektorit privat. (Zyret te BSPK, së ora 11:00)

- Instituti Demokraci për Zhvillim organizon ngjarjen vjetore të shpërblimeve në kuadër të projektit “Leja prindërore për barazi gjinore” që financohet nga Qendra Ndërkombëtare Olof Palme dhe mbështetet nga Qeveria Suedeze. (Libraria Dukagjini, ora 11:00)

- Mbahet tryeza në të cilën do të diskutohet për pakon ligjore kundër korrupsionit, si dhe për punën e institucioneve të drejtësisë në luftën ndaj krimit të organizuar dhe korrupsionit. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C-405, ora 11:00)

- Asociacioni i Arkitektektëve të Kosovës dhe Komunës së Gjilanit bën prezantimin e “Bienales së Arkitekturës 2018”, ku do të marrin pjesë edhe përfaqësuesit e Komunës së Gjilanit dhe arkitektët në nivel Kosove dhe ata regjional. (Gjilan, ora 13:00)

- Instituti për Politika Zhvillimore organizon konferencën për shtyp me temë “Standardizimi i produkteve vendore: Shpërndarja dhe shitja e standardeve. (Resource Center Kosovo, në lagjen Pejton, në zyre të Forumit për Iniciativa Qytetare, ora 13:00)

- Koalicioni i OJQ-ve “Java Kundër Korrupsionit 2018” do të organizoj tryezen e diskutimit me temë “Zbatimi i Ligjit për Parandalimin e Konfliktit të Interesit në ushtrimin e funksionit publik në pushtetin ekzekutiv”. (Hotel Sirius, ora 14:00)

- Partia Socialdemokrate mban konferencë për media lidhur me çështjen e dialogut me Serbinë, për të cilën do të flasin nënkryetarët Visar Ymeri dhe Dukagjin Gorani. (Zyrat e PSD-së, në lagjen "Arbëria", ora 14:00)

- Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal në prag të përfundimit të vitit 2018, organizon ngjarjen vjetore për shënimin e të arriturave në vetëqeverisjen lokale në Kosovë si dhe të prezantojë orientimet për vitin e ardhshëm. (Sheshi 21, ora 18:00)