04 Tetor 2022

Kultura politike dhe kultura qytetare

Shkruar nga Ali Hertica

Kultura politike i referohet modelit të përgjithshëm të besimeve, qëndrimeve dhe vlerave në një shoqëri, ndaj sistemit politik.

Koncepti mund të krahasohet me ideologjinë politike. Kultura politike është një koncept i gjerë dhe i përhapur.

Gabriel Almond është babai i studimeve moderne mbi kulturën politike. Sipas tij, kultura politike e lidh pushtetin jo vetëm me shoqërinë, por edhe me historinë e saj.

Kultura politike është e lidhur me shumën e vlerave, ndjenjave dhe njohurive themelore që i japin formë dhe përmbajtje proceseve politike.

Almond dhe Verba e gjejnë burimin e demokracisë së qëndrueshme në 'kulturën qytetare', e cila mund të përkthehet si kultura borgjeze.

Argumenti i tyre bazohet në një dallim midis tre llojeve të pastra të kulturës politike: kulturës politike parchiale, kulturës politike të nënshtruar dhe kulturës pjesëmarrëse.

Kultura politike e nënshtruar; qytetarët nuk e shohin veten si pjesëmarrës në procesin politik por si subjekt të tij. Qytetarët janë pasivë, por më pak se kultura politike.

Demokracia do të jetë më e qëndrueshme nëse kultura politike është një përzierje e këtyre tre formave. Kjo është 'kultura qytetare', qytetarët janë aktivë në politikë, por ka edhe një pakicë pasive.

Këta faktorë së bashku stabilizojnë sistemin.Kritikët argumentojnë se "kultura qytetare" ishte thjesht një riformulim i sundimit të klasës.

Gjithashtu, Almond dhe Verba nuk arritën të japin një përshkrim të detajuar të origjinës së kësaj kulture politike. Kaq shumë pikëpyetje janë ngritur.

Të gjitha këto kritika kanë çuar në kërkime të fundit nëse demokracitë liberale kanë kontribuar në rënien e besimit politik dhe social. Kjo ishte e dukshme.

Megjithatë, duhet theksuar se rënia fokusohet kryesisht në rënien e besimit të publikut në zbatimin e institucioneve demokratike dhe jo në vetë parimin e demokracisë.

Trendi afatgjatë i besimit në politikë është paralel me besimin në demokracitë e tjera. Putnam thekson se rënia e besimit në qeveri është një deflacion i kulturës politike, duke pakësuar kapacitetin e sistemit politik për të arritur qëllimet e përbashkëta.

Besimi stimulon solidaritetin midis të huajve.Rajonet më të suksesshme kanë një kulturë politike pozitive, është një traditë besimi dhe bashkëpunimi që çon në një shkallë të lartë të kapitalit social.

Qeveritë më pak efektive gjenden në fusha ku mungon një traditë bashkëpunimi dhe barazie.Kapitali social i referohet një kulture besimi dhe bashkëpunimi, e cila e bën veprimin kolektiv të mundshëm dhe efektiv.

Putnam përshkruan aftësinë e komunitetit për të transformuar një shoqëri-unë në një shoqëri-ne.

Një kulturë politike me një thesar të kapitalit social mund të krijojë një komunitet për të ndërtuar institucione politike me kapacitet për të zgjidhur problemet kolektive. Pasoja duket të jetë se kapitali social është një tipar i trashëguar.

Nuk mund të krijohet thjesht,argumenton se që nga vitet 1960 u shfaq një brez i ri post-materialistësh, domethënë të rinjtë, të mirëarsimuar, të fokusuar në zbatimin e ekologjisë, çarmatimit bërthamor dhe feminizmit në jetën e tyre.

Post-materialistët ishin sfidues elitarë dhe përkrahës të politikës së re në vend që t'i bënin "këmbësorët" të nënshtruar ndaj elitës.

Post-materialistët janë gjithashtu më të tërhequr nga partitë me një çështje. Sa më e pasur të jetë demokracia, aq më i lartë është numri i post-materialistëve brenda kësaj demokracie.

Post-materializmi u ngrit në Evropë. Ky post-materializëm është një përkushtim ndaj pikëpamjeve radikale të jetës, të tilla si për shembull në lidhje me mjedisin, të cilat kanë lindur tek të rinjtë e arsimuar nga baza e sigurisë personale dhe prosperitetit material. Post-materialistët marrin pjesë gjerësisht në politikë. Kjo politikë është shpesh sfiduese e elitës.

Zgjerimi i arsimit i ka dhënë post-materializmit një impuls të ri. Post-materializmi normalisht interpretohet si një ndryshim vlerash në publikun e gjerë, i cili mund të ketë një efekt të rëndësishëm në elitën politike.

Edhe nëse përhapja e post-materializmit vazhdon, nuk është garanci që elita konservatore do të zhduket.

Përveç kësaj, sot ka probleme shumë më komplekse, si terrorizmi, ngrohja globale dheijphart argumentoi se një shoqëri e ndarë në shtylla potencialisht armiqësore mund të arrijë stabilitet politik.

Kjo është e mundur për sa kohë që drejtuesit e grupeve janë të gatshëm të konsultohen me njëri-tjetrin në nivel kombëtar.

Rezultati pasqyron një shoqëri pluriforme të renditur në kultura të veçanta dhe jo një kulturë dominuese me nënkultura të kundërta.

Një shoqëri pluriforme është një shoqëri e ndarë në grupe të veçanta që kanë një ekuilibër të përgjithshëm, pjesërisht për shkak të ndarjes së tyre.

Ky term zakonisht përdoret në kontekstin e ndarjes etnike.Demokracia e konsensusit është një partneritet ndërmjet komuniteteve të veçanta ose shtyllave të një shoqërie pluriforme.

Mund të ketë edhe 'shtylla', siç ishte rasti në Kosovë. Shtyllat janë bashkësi të organizuara, zakonisht të bazuara në fe.

Depilarizimi i referohet dobësimit të bazës së organizuar të komuniteteve të tilla. Pavarësisht depilarizimit, politika elitiste mbetet një temë e rëndësishme në Evropën postmoderniste.

Marrëdhënia e elitës është një marrëveshje midis drejtuesve të grupeve për shpërndarjen e burimeve kombëtare, pa paragjykuar autonominë dhe veçorinë e secilës shtyllë.

Në shtetet ku ka një kulturë të fshehtë ose të nënshtruar, kultura politike elitare është primare. Idetë e kësaj elite shpesh janë të ndryshme nga kultura politike kombëtare.

Kultura politike elitare përbëhet nga besimet, qëndrimet dhe idetë për politikën që mbahen nga ata që janë më afër qendrave të pushtetit politik.

Vlerat e elitave janë më të qarta dhe sistematike dhe shpesh kanë më shumë ndikim se ato të popullatës së përgjithshme.

Ndikimi i kulturës politike elitare në stabilitetin politik kishte tre dimensione vendimtare, përkatësisht nëse besimi i elitës në të drejtën e saj për të sunduar, nëse elita beson se interesi kombëtar është i ndarë nga interesi individual dhe nëse të gjithë anëtarët e elitës pajtohen me rregullat. për shembull, për transferimin e pushtetit.

 E para është ndoshta pjesa më jetike është ndoshta besimi në të drejtën e tyre për të sunduar. Aspekti i dytë i kulturës politike elitare është konceptimi i interesit kombëtar.

Ajo që ka rëndësi këtu është qëndrimi si pushtetar ndaj interesave kombëtare. Dimensioni i tretë i elitës është qëndrimi i elitave ndaj rregullave.Kultura politike është një faktor që ekziston.

Por shtetet autoritare duan pak të bëjnë me këtë. Opsionet për këto shtete janë të injorojnë, shfrytëzojnë dhe rindërtojnë kulturën ekzistuese politike. Këto shtete përpiqen të izolojnë masat nga përfshirja me qeverinë.

Megjithatë, shfrytëzimi i kulturës politike është më i zakonshëm sesa mendohej më parë. Udhëheqësit autoritarë përpiqen të theksojnë dhe mbështesin mbajtjen e tyre në pushtetin kombëtar në ato aspekte të kulturës.

Një burim tjetër kulturor për kulturën politike është feja. Udhëheqësit jodemokratikë përdorin fenë për të mbrojtur sundimin autoritar dhe për të bashkuar njerëzit.

Përpjekja për të rindërtuar kulturën politike është një nga përgjigjet më pak të zakonshme, por më interesante nga sundimtarët autoritarë. Sunduesit totalitarë kanë kërkuar të transformojnë vlerat politike të subjekteve.

Një shembull është revolucioni komunist që synohej si një revolucion kulturor, të paktën këtë duan ta bëjnë të qartë totalitarët.

Në fund të fundit, kulturat politike nuk janë të lehta për t'u manipuluar. Demokracitë joliberale përdorin kulturën politike duke theksuar në mënyrë selektive elemente autoritare.

Traditat e nderimit dhe besnikërisë personale ndaj individëve të fuqishëm janë një burim kulturor për ruajtjen e pushtetit të liderit.  

...

Kalendari

Ngjarjet e datës 4 tetor 2022

- Komisioni për Punë të Jashtme dhe Diasporë takohet me delegacionin e administratës së Parlamentit të Republikës së Austrisë. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C203, ora 8:30)

- Misioni i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë organizon ceremoninë zyrtare të nënshkrimit të Memorandumit të Mirëkuptimit ndërmjet komunave të rajonit, Prishtinës, Obiliqit, Lipjanit, Podujevës dhe Fushë Kosovës dhe Qendrës për Mbrojtjen e Grave dhe Fëmijëve në Prishtinë. (Hotel Amazona, ora 10:00)

- Instituti Demokratik i Kosovës organizon tryezën e diskutimit gjatë të cilës do të shpalosën të gjeturat nga analiza e procedurave të prokurimit publik lidhur me shpenzimet publike të realizuara nga Ministria e Shëndetësisë dhe Shërbimi Spitalor Klinik Universitar gjatë periudhës 2020 – 2022. (Restorant Boho, ora 10:00)  

- Komisioni për Mbikëqyrjen e Financave Publike shqyrton raportin e Auditorit të Përgjithshëm për Raportn Vjetor Financiar të Buxhetit të Republikës së Kosovës për vitin 2021. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N302, ora 11:00)

- Në kuadër të aktiviteteve kulturore artistike brenda institucioneve korrektuese, nesër në Qendrën Korrektuese për Femra në Lipjan, do të shfaqet Filmi “ Sffaragette”. (Qendra Korrektuese për Femra Lipjan, ora 11:00)

- Me rastin e 4 Tetorit, “Ditës Botërore për Mbrojtjen e Kafshëve”,  Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës në bashkë organizim me Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë, OJQ-në Fondacioni për Mbrojtjen e të Drejtave të Kafshëve si dhe Fondacioni për mbrojtjen e kafshëve Vier Pfoten Kosova do të shënojmë këtë ditë në Pyllin e Arinjve Prishtina. (Fshati Mramor, afër liqenit të Badovcit, ora 11:00)
 
- Qendra Kryesore e Mjekësisë Familjare në Rahovec, përgjatë gjithë muajit tetor, si muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e gjirit, çdo ditë pune ofron shërbimin e mamografisë falas për të gjithë. (Rahovec, ora 11:00)

- Ministri i Financave, Punës dhe Transfereve, Hekuran Murati së bashku me Ministren e Financave dhe Ekonomisë të Shqipërisë, Delina Ibrahimaj, Drejtorin e Përgjithshëm të Doganave të Kosovës Agron Llugaliu dhe Doganës së Shqipërisë Genti Gazheli do të inspektojnë punët në hapësirat e përbashkëta të Portit të Durrësit. (Porti i Durrësit, ora 12:00)

- Komisioni për Ekonomi, Industri, Ndërmarrësi dhe Tregti shqyrton në parim i Projektligjit për Sigurinë e përgjithshme të produkteve si dhe formon grupin e punës për mbikëqyrjen e zbatimit të Ligjit për komunikimet elektronike. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N10, ora 12:00)