26 Gusht 2019

Kufijtë e lirisë dhe frika e tiranisë së but

Shkruar nga Ali Hertica

Rikthimi te mendimtarët klasikë

Cilësia e një demokracie varet nga aftësia asociative e një popllsie

Sipas filozofit Tocqueville, demokracia ishte më shumë se e drejta e votës

Çdo njeri do të thoshte që vetëm tradita e mirë si “traditat, entitete në përkatësinë e tij në botën e shpirtit objektiv e bën të pavarur”.

Por edhe njeriu i elitës u nënshtrohet shumë ndikimeve dhe është më pak i ftohtë sa ai mendon.

Unë e kuptoj se filozofët, duke jetuar në një kohë të totalitarizmit, vërejnë se si njerëzit mund të manipulohen, po të ndiqeshin nga instinktet, frika dhe armiqësitë. Intelektualët ishin të prirë të mendojnë errët.

Mendoni se filozofët e kanë kuptuar se liria e pakufizuar është e padëshirueshme, sepse në qoftë se liria do të thotë liri për të bërë çdo gjë, një qenie njerëzore është gjithashtu e lirë të privojë të tjerët prej lirisë së tyre.

Liria Pafund mund të çojë në skllavëri, për të mbrojtur lirinë, liria duhet të frenohet, dhe filozofët kishin të drejtë.

Por si kjo liri duhej përmbajtur, ku është nënshkruar në funksion të tretë të “shoqërisë së hapur” , që e ardhmja është e përcaktuar vetëm nga diskutimi, pa marrë parasysh vlerat dhe idetë e trashëguara.

Diskutimi si udhëzues vetëm për të ardhmen, pra çoi në një demokraci ku shumica gjithmonë vendos për ndonjë mungesë të lirisë. Dhe kjo është ndoshta shumë e shkurtërkthjellët.

Mungesa e etikës në politikë

Shoqëria dhe shteti është vendi i duhur për t’u mbrojtur kundër totalitarizmit, dhe të mendojmë më tej për të mos e shkelur demokracinë e qëndrueshme.

Këto janë vetëm të drejta universale të njeriut dhe liritë themelore të cilat janë shtylla më të larta të demokracisë dhe të debatit, pasi ato janë themeli i demokracisë dhe lirisë.

Por, filozofët dhe politikanët kishin kritere shtesë, ku përshkruan sisteme të ndryshme demokratike, për të përfunduar sipas kriterit të lejuar të gjitha kufizimet mbi lirinë individuale, madje edhe ato që vënë themelet e lirisë sonë të kufizuar, me kusht që shumica është dakord.

Me fjalë të tjera, etika nuk është vetëm diçka që është shpikur, por diçka e dhënë dhe e dorëzuar.

Zëri filozofik, të cilit i njihen ligjet që janë ligjet e mësipërme të njeriut, të një lloji të konsensusit mbi një minimum etik, në standardet dhe vlerat e përbashkëta.

Kjo është një pyetje e vështirë, veçanërisht në një kohë të “lumturisë së lirisë” së filozofit Tocqueville, për të cilin demokracia ishte më shumë se e drejta e votës.

Ai ishte i vetëdijshëm dhe për këtë arsye ai denoncoi atë që e quajti “les petits et Vulgaires plaisirs” për të cilat njerëzit në epokën demokratike kanë tendencë për të kërkuar në mungesë të pasionit për një fat më të lartë.

Sipas Tocqueville, ishte një shoqëri në të cilën njerëzit përfundojnë si individë, “i mbyllur në zemrën e tyre,” një shoqëri ku pak njerëz në mënyrë aktive duan të marrin pjesë në Borde.

Rreziku për demokracinë

E vetmja gjë që njerëzit atëherë duan është që të gëzojnë jetën e tyre. Ata presin fondet aktuale të qeverisë dhe ta zhvatin shtetin.

Aty qëndron një rrezik i madh për demokracinë, rreziku i asaj që e përmend tirani i butë Tocqueville.

Një tirani pa terror dhe një që lejon zgjedhje, por edhe tirania e një qeverie paternaliste dhe në mbrojtje.

Vetëm mbrojtja ishte, sipas Alexis de Tocqueville, një kulturë e fuqishme politike e vlerësimit për pjesëmarrje dhe veçanërisht për fuqinë krijuese, autonome e lidhjeve sociale, ajo që ne e quajmë shoqëri sot.

Cilësia e një demokracie varet nga aftësia asociative e një popullsie. Ajo që pohon Alexis de Tocqueville mendoj se sot ka përfshirë politikanët.

Ai gjithashtu vë në dukje se demokracia dhe shoqëria strukturore e kulturore traversë ku ushqen qytetarin përmes kësaj marrëdhënie vullnetare sociale, janë të pafuqishëm kundër qeverisë dominuese të shtetit.

Këto marrëdhënie janë gjithashtu një terren trajnimi për qëndrimet dhe përgjegjësitë demokratike, në një kohë kur ideja e lirisë individuale mbizotëron. Kultura e të drejtave, por edhe detyrime.

Kalendari

Ngjarjet e datës 26 gusht 2019 - Komuna e Kumanovës dhe Komuna e Gjilanit oragnizojnë prezantimin e projektit dy vjeçar për bashkëpunim ndërkufitar Gjilan-Kumanovë për treg të përbashkët. (Biblioteka e Qytetit te Gjilanita, ora 10:00)

- Universiteti “Ukshin Hoti” në Prizren do të zhvillojë punimet e konferencës shkencore ndërkombëtare me tematika të ndryshme nga Shkencat e Natyrës dhe Teknologjia, Shkencat e Jetës dhe Teknologjia dhe nga Shkencat Inxhinierike dhe Teknologjia. (Universiteti i Prizrenit, ora 10:30)

- Ministri i Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Fatmir Matoshi, do të vizitojë komunën e Skenderajit ku do të përurojë fillimin e punimeve për rregullimi i shtratit të lumit “Klina” në Skenderaj, në vlerë prej 300 mijë euro. (Skenderaj, ora 11:00)

- Zyra e Koordinatores për Zhvillim te OKB-së nënshkruan Memorandumi Mirëkuptimit me Rrjetin e Përgjegjësisë Sociale Korporative te Kosovës. (Shtëpia e OKB-së në Kosovë, Rruga e Zagrebit 58, afër Ministrisë së Shëndetësisë, ora 11:00)

- Komuna e Kumanovës dhe Komuna e Gjilanit oragnizojnë inaugurimin e hapjen e tregut mobile për farmerët më produkte të fresketa. (Parku i lagjës “Arberia” në Gjilan, ora 11:30)

- Kryetari i Komunës së Prizrenit, Mytaher Haskuka do të mbajë konferencë për media lidhur me rastin e drejtorit të Drejtorisë për Ekonomi dhe Financa. (Shtëpinë e Bardhë në Prizren, ora 12:00)

- Ministri i Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Fatmir Matoshi, do të vizitojë komunën e Dragashit ku do të përurojë fillimin e punimeve për Rregullimi i trotuarit dhe sheshit në Dragash,  në vlerë prej 560 mijë euro. (Dragash, ora 14:30)

- Përfaqesues dhe pjësmarres të konferencës shkencore ndërkombëtare te cilen e organizon Universitei i Prizrenit takohen dhe darkojnë me 150 akademikë dhe Rektorë. (Nafron Diamondora, ora 19:30)