19 Mars 2019

Kufijtë e lirisë dhe frika e tiranisë së but

Shkruar nga Ali Hertica

Rikthimi te mendimtarët klasikë

Cilësia e një demokracie varet nga aftësia asociative e një popllsie

Sipas filozofit Tocqueville, demokracia ishte më shumë se e drejta e votës

Çdo njeri do të thoshte që vetëm tradita e mirë si “traditat, entitete në përkatësinë e tij në botën e shpirtit objektiv e bën të pavarur”.

Por edhe njeriu i elitës u nënshtrohet shumë ndikimeve dhe është më pak i ftohtë sa ai mendon.

Unë e kuptoj se filozofët, duke jetuar në një kohë të totalitarizmit, vërejnë se si njerëzit mund të manipulohen, po të ndiqeshin nga instinktet, frika dhe armiqësitë. Intelektualët ishin të prirë të mendojnë errët.

Mendoni se filozofët e kanë kuptuar se liria e pakufizuar është e padëshirueshme, sepse në qoftë se liria do të thotë liri për të bërë çdo gjë, një qenie njerëzore është gjithashtu e lirë të privojë të tjerët prej lirisë së tyre.

Liria Pafund mund të çojë në skllavëri, për të mbrojtur lirinë, liria duhet të frenohet, dhe filozofët kishin të drejtë.

Por si kjo liri duhej përmbajtur, ku është nënshkruar në funksion të tretë të “shoqërisë së hapur” , që e ardhmja është e përcaktuar vetëm nga diskutimi, pa marrë parasysh vlerat dhe idetë e trashëguara.

Diskutimi si udhëzues vetëm për të ardhmen, pra çoi në një demokraci ku shumica gjithmonë vendos për ndonjë mungesë të lirisë. Dhe kjo është ndoshta shumë e shkurtërkthjellët.

Mungesa e etikës në politikë

Shoqëria dhe shteti është vendi i duhur për t’u mbrojtur kundër totalitarizmit, dhe të mendojmë më tej për të mos e shkelur demokracinë e qëndrueshme.

Këto janë vetëm të drejta universale të njeriut dhe liritë themelore të cilat janë shtylla më të larta të demokracisë dhe të debatit, pasi ato janë themeli i demokracisë dhe lirisë.

Por, filozofët dhe politikanët kishin kritere shtesë, ku përshkruan sisteme të ndryshme demokratike, për të përfunduar sipas kriterit të lejuar të gjitha kufizimet mbi lirinë individuale, madje edhe ato që vënë themelet e lirisë sonë të kufizuar, me kusht që shumica është dakord.

Me fjalë të tjera, etika nuk është vetëm diçka që është shpikur, por diçka e dhënë dhe e dorëzuar.

Zëri filozofik, të cilit i njihen ligjet që janë ligjet e mësipërme të njeriut, të një lloji të konsensusit mbi një minimum etik, në standardet dhe vlerat e përbashkëta.

Kjo është një pyetje e vështirë, veçanërisht në një kohë të “lumturisë së lirisë” së filozofit Tocqueville, për të cilin demokracia ishte më shumë se e drejta e votës.

Ai ishte i vetëdijshëm dhe për këtë arsye ai denoncoi atë që e quajti “les petits et Vulgaires plaisirs” për të cilat njerëzit në epokën demokratike kanë tendencë për të kërkuar në mungesë të pasionit për një fat më të lartë.

Sipas Tocqueville, ishte një shoqëri në të cilën njerëzit përfundojnë si individë, “i mbyllur në zemrën e tyre,” një shoqëri ku pak njerëz në mënyrë aktive duan të marrin pjesë në Borde.

Rreziku për demokracinë

E vetmja gjë që njerëzit atëherë duan është që të gëzojnë jetën e tyre. Ata presin fondet aktuale të qeverisë dhe ta zhvatin shtetin.

Aty qëndron një rrezik i madh për demokracinë, rreziku i asaj që e përmend tirani i butë Tocqueville.

Një tirani pa terror dhe një që lejon zgjedhje, por edhe tirania e një qeverie paternaliste dhe në mbrojtje.

Vetëm mbrojtja ishte, sipas Alexis de Tocqueville, një kulturë e fuqishme politike e vlerësimit për pjesëmarrje dhe veçanërisht për fuqinë krijuese, autonome e lidhjeve sociale, ajo që ne e quajmë shoqëri sot.

Cilësia e një demokracie varet nga aftësia asociative e një popullsie. Ajo që pohon Alexis de Tocqueville mendoj se sot ka përfshirë politikanët.

Ai gjithashtu vë në dukje se demokracia dhe shoqëria strukturore e kulturore traversë ku ushqen qytetarin përmes kësaj marrëdhënie vullnetare sociale, janë të pafuqishëm kundër qeverisë dominuese të shtetit.

Këto marrëdhënie janë gjithashtu një terren trajnimi për qëndrimet dhe përgjegjësitë demokratike, në një kohë kur ideja e lirisë individuale mbizotëron. Kultura e të drejtave, por edhe detyrime.

Kalendari

Ngjarjet e datës 20 mars 2019 - Ministria e Tregtisë dhe Industrisë përmes Agjencisë për Investime dhe Përkrahjen e Ndërmarrjeve në Kosovë, do të organizojë konferencë informuese për lansimin e “Programi për Grantet e Përputhshme”, që është i financuar nga Banka Botërore. (Hotel Emerald, ora 8:30)

- Ministri i Drejtësisë, Abelard Tahiri raporton para komisionit për Integrime Evropiane për zbatimin e Programit Kombëtar për zbatimin e Marrëveshjes së Stabilizim- Asociimit dhe Agjendës për Reforma Evropiane. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 302, ora 10:00)

- Ministria e Tregtisë dhe Industrisë prezanton Programin për Mbështetjen e Konkurrueshmërisë së NVM-ve  bashkëfinancuar nga BE-ja dhe BERZH-i.  (Hotel Swiss Diamond, ora 10:00)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Mbikëqyrjen e Financave Publike në të cilën do të diskutohet rreth organizimit të një konference rajonale me Kryetarët e Komisioneve homologe dhe Kryetarët e Gjykatave të Auditimit të Shteteve të rajonit. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 225, ora 10:00) 

- Jahjaga Foundation organizojnë tryezën e rrumbullakët me temë “Roli i medias në përmirësimin dhe raportimin e drejtë për gratë në qeverisje”. (Hotel Sirius, ora 10:30)

- Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Kujtim Gashi do të vizitojë Federatën e Basketbollit të Kosovës me ç’rast do të nënshkruhet edhe një memorandum bashkëpunimi. (Federata e Basketbollit, ora 11:00)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti, Industri dhe Zhvillim Rajonal Publike në të cilën do të diskutohet lidhur me shqetësimet e bizneseve për furnizimin me energji elektrike. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 405, ora 11:00)

- Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Frankofonisë, dhe në kuadër të javëve të Frankofonisë në Kosovë, Ambasada e Francës feston ditën ndërkombëtare të frankofonis. (Sheshi Zahir Pajaziti, ora 11:00)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Shëndetësi, Punë dhe Mirëqenie Sociale në të cilën do të diskutohet informata e drejtorti të Shërbimit Spitalor dhe Klinik Universitar të Kosovës, lidhur me gripin sezonal në Kosovë. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 11:00)

- Komisioni për Buxhet dhe Financa voton raportin vjetor të shpenzimeve të Kuvendit të Kosovës për vitin 2018, voton për Projektligjin për Qasje në Dokumente Publike dhe amendamentet e Komisionit për Administratë Publike, Qeverisje Lokale dhe Media. (Ndërtesa e Kuvendit, salla C 203, ora 11:00) 

- Nën kryesimin e kryetarit Mustafa, mbahet mbledhja e kryesisë me kryetarët e degëve të Lidhjes Demokratike të Kosovës. (Hotel Sirius, ora 14:00)

- Kuvendi i Republikës së Kosovës, me iniciativën e Forumit për Transparencë Parlamentare, vazhdon aktivitetin "Ditët e Kuvendit" në Skenderaj. (Salla e mbledhjeve të Kuvendit Komunal në Skenderaj, ora 14:00)

 - Kryeparlamentari Kadri Veseli, i shoqëruar nga Ministri i Drejtësisë, Abelard Tahiri, do të vizitojnë Agjencinë Kundër Korrupsionit, ku do të takohet me Drejtorin e kësaj Agjencie, Shaip Havolli. (Agjencia Kundër Korrupsionit, Rr. "Nazim Gafurri" Nr. 31, ora 14:00)

- Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Isa Mustafa, u drejtohet gazetarëve në një konferencë për media pas mbledhjes së kryesisë. (Hotel Sirius, ora 16:00)

- Fondi për të Drejtën Humanitare Kosovë mban ligjëratën publike “Sot, 20 vite më parë: Rasti ‘Te Pishat’ në Skënderaj”. (Qendra e Dokumentimit Kosovë në bibliotekën Hivzi Sulejmani, ora 16:30)