24 Maj 2019

Ja si bëhet Gjykata Ndërkombëtare për krimet serbe të kryera në Kosovë

Shkruar nga Arton Musliu

Nisma e kryetarit të Kuvendit të Kosovës, z. Kadri Veseli, për krijimin e një tribunali ndërkombëtar për krimet që shteti serb i ka kryer mbi popullsinë civile në Kosovë, gjatë luftës së fundit në Kosovë, nga analist e institute të ndryshme po shihet si një imagjinatë iluzive!

Alamet analisti, juristi  e avokati, duke përfshirë Institutin e Kosovës për Drejtësi, apo edhe avokatin Tomë Gashi, i dëgjuam duke mbyllur çdo rrugë që çon në krijimin e një tribunali të tillë ndërkombëtar!

Në ndërkohë që unë mbroj qëndrimin se një gjë e tillë juridikisht edhe mund të arrihet.
Një gjë të tillë unë e argumentoj nëpërmjet:

1.    Bazës juridike ndërkonbëtare, dhe
2.    Praktikës juridike ndërkombëtare.

Baza juridike e formimit të gjykatave ndërkombëtare është në nenin 33 të Kartës së Kombeve të Bashkuara, sipas së cilit zgjidhja e konflikteve mund të bëhet edhe nëpërmjet gjykimeve e vendimeve gjyqësore.

Dhe, këtu askund nuk thuhet në mënyrë eksplicite se formimi i gjykatave ndërkombëtare është ekskluzivitet i OKB-së.

Kjo nuk implikon në asnjë mënyrë Kapitullin XIV, nenin 92, 93, 94, 95 dhe 96 që kan të bëjnë me themelimin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë. 

Përveç GJND- së, që është  institucion gjyqësor i themeluar me Kartën e KB-së, si pasardhëse e Gjykatës Permanente të Lidhjes së Kombeve, OKB, përmes Këshillit të Sigurimit ka themeluar edhe Tribunalin Ndërkombëtar për ish- Jugosllavinë (1993), atë për Ruandën (1994), Sierra Leonen (2002) , Kamboxhen (2006) dhe Libanin (2007).

Por, ka edhe një gjykatë  ndërkombëtare e cila është formuar jashtë juridiksionit të OKB-së.

Praktika juridike ndërkombëtare ka treguar se tribunalet ndërkombëtare edhe mund të krijohen jashtë juridiksionit të Kombeve të Bashkuara.

Rast tipik i kësaj parktike juridike ndërkombëtare është themelimi i Gjykatës Ndërkombëtare Penale (ICC- International Criminal Court), si mekanizëm i pavarur prej OKB-së dhe si person juridik ndërkombëtar i cili në bazë të Statutit të Romës ka mandat të akuzoj e gjykoj mbi personat që akuzohen për gjenocid, krime kundër njerëzimit, krime lufte dhe agresion.

Kjo gjykatë është formuar në vitin 1998 dhe ka fillu punën më 1 janar të vitit 2002.  Raporti juridik ndërmjet OKB-së dhe Gjykatës Ndërkombëtare Penale është rregullu nëpërmjet Marrëveshjes mbi Marrëdhëniet ndërmjet këtyre dy të fundit, të arritur më 4 tetor të vitit 2004, sipas nenit 2 të së cilës “Kombet e Bashkuara njohin Gjykatën (Ndërkombëtare Penale) si një institucion të përhershëm dhe të pavarur, në pajtim me nenin 1 dhe 4 të Statutit të saj, ajo është person juridik ndërkombëtar dhe ky kapacitet legal është i mjaftueshëm për të ushtruar funksionet e saj dhe për të përmbushur qëllimet e saj”.
 
Vlenë të theksohet se kjo gjykatë nuk procedon me asnjë rast i cili ka ndodhur para vitit 2002, atehërë edhe kur ka marrë mandatin. Përveç Kosovës, të gjithë shtetet e Ballkanit, duke përfshirë edhe Shqipërinë, janë pjesë e saj.

Mangësia e saj konsiston në mungesën e ndonjë mekanizmi ekzekutues të vendimeve të saj, dhe për rrjedhojë ekzekutimi i vendimeve të saj, apo edhe arrestimi i të akuzuarve mund të bëhet vetëm në bashkëpunim me shtetet anëtare rrespektive.

Sidoqoftë, shikuar në pikëvështrimin e të drejtës ndërkombëtare penale, nuk ka asnjë pengesë juridike që të ngritet një  gjykatë ndërkombëtare për krimet e Serbisë të kryera në Kosovë.
Sepse, një kërkesë e tillë politikisht është e drejtë, juridikisht e ligjshme.

Prandaj, themelimi i një gjykate të tillë përveç që nuk është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare penale, në të njëjtën kohë është realizim përfundimtar i drejtësisë ndërkombëtare karshi Serbisë. Padrejtësitë që Serbia i ka bërë mbi popullsinë civile në Kosovë mbase mund të gjykohen nga e drejta ndërkombëtare.


 
 

Kalendari

Ngjarjet e datës 24 maj 2019 - Nisin punimet për rregullimin e rrugës kryesoret të qytetit të Deçanit Rrugës së  Qendrës konkretisht rrugës 'Luan Haradinaj' dhe 'Dëshmoret e Kombit'. (Në afërsi të pikës së karburantit Agonisi Gas në Carrabreg, ora 10:00)

- Mbahet mbledhja e komisionit për Mbikëqyrjen e Financave Publike në të cilën do të behët shqyrtimi i Raportit të Auditimit për raportet financiare dhe atyre të deklarimit financiar të subjekteve politike për vitin 2017. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 302, ora 10:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në ceremoninë e fillimit të punimeve të rrugës së qytetit të Deçanit. (Sheshi i qytetit në Deçan, ora 10:00)

- Drejtori i Zyrës për Rritje Ekonomike i USAID-it në Kosovë, Brian Martalus, do të mbajë një fjalim në hapjen e Konferencës Ekonomike të Diasporës Shqiptare nga Evropa - B2B. (Hotel Emerald, ora 10:00)

- “Let’s Do It” mban aksion pastrimi në disa fshatra të Hasit, me moton “Për një Has të pastër”. (Fshati Gjonaj tek Ura e Drinit të Bardhë, ora 10:00)

- Drejtoresha e misionit të USAID-it Lisa Magno do të flasë me rastin e prezantimit të gjashtë video udhëzuesve për e-prokurim. (Hoteli Swiss Diamond, ora 10:00)

- Mbledhja e komisionit Ad-hoc për përmirësimin dhe forcimin e procesit zgjedhor në të cilën do të behët shqyrtimi i kërkesës së Grupit për Studime Juridike dhe Politike për pjesëmarrje në Grupin Këshillëdhënës. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 10:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj me rastin e përvjetorit të rënies së 16 dëshmorëve të Batalionit Gardist “Shkëlzen Haradinaj” bën homazhe në Kompleksin Memorial “Dëshmorët e Kombit” në Gllogjan. (Kompleksi Memorial “Dëshmorët e Kombit” në Gllogjan, ora 11:00)

- Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim, Ministria e Punëve të Brendshme dhe Policia e Kosovës do të shënojnë së bashku Ditën Ndërkombëtare të Grave për Paqe dhe Çarmatim me një konferencë shtypi. (Ambientet e UNDP-së, ora 11:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj me rastin e përvjetorit të rënies së 16 dëshmorëve të Batalionit Gardist “Shkëlzen Haradinaj” bën homazhe në Fshatin Kodrali. (Fshati Kodrali, ora 11:30)

- Presidenti i Republikës së Kosovës, Hashim Thaçi, merr pjesë në Akademinë Përkujtimore për heroin Abdullah Tahiri. (Teatri Kombëtar i Kosovës, ora 12:00)

- Prokuroria Themelore e Pejës organizon konferencën për media ku temë diskutimi do jetë ngritja e dhjetëra aktakuzave për rastin e njohur në opinionin publik si “veteranët e rrejshëm”. (Objekti i Prokurorisë Themelore të Pejës, rruga “Hasan Cermaxhija”. ora 12:00)

- 44 nxënës nga klasa 7 deri në klasën 9, nga të gjitha regjionet e Kosovës do të takohen për të garuar në finalen e garës së tretë vjetore të gërmëzimit.  (Biblioteka kombëtare, ora 13:15)

- Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit organizon ceremoninë e ndarjes  së çmimeve “Nikete Dardani”. (Kabineti i Ministrit të Kulturës, ora 13:30)

- Organizuar nga Ministria e Diaspores dhe Investimeve Strategjike dhe Rrjeti i Bizneseve të Diasporës Shqiptare mbahet konferenca ekonomike e diasporës shqiptare nga Evropa më B2B. (Hotel Emerald, ora 20:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në Konferencën Ekonomike të Diasporës Shqiptare nga Evropa, organizuar nga Ministria e Diasporës dhe Investimeve Strategjike dhe Rrjeti i Bizneseve të Diasporës Shqiptare. (Hotel Emerald, ora 20:00)