22 Nëntor 2019

Filozofia dhe legjislacioni politik

Shkruar nga Ali Hertica

Formulimi imperativ  dhe kategorik i kohës, dhe ideja mbi të qenurit  e arsyshme, si një vullnet i përgjithshëm i ligjeve  të bazuara te teoria e kushtetutes së Kantit.

Ai zgjodhi tri pytje, si mund të dallohet se një ligj zyrtar a është shtet i drejtë dhe kush do të marrë pjesë në formulimin e ligjeve.

Si duhet vepruar, në qoftë se qeverisja nuk mbështetet mbi ligje të drejta.Një ligj është i drejtë vetëm dhe vetëm kur ka mbështetjen e të gjithë atyre që kanë të drejtë të marrin pjesë në vendosjen e ligjeve, a po zbaton këtë qeverisje në Kosovë.

Asnjë nuk duhet t’i nënshtrohet një ligji të tillë, të cilin nuk e ka miratuar vullnetarisht.Kanti thotë se njerëzit janë të detyruar të veprojnë në përputhje me vullnetin e tyre.

Vlera e kësaj është se ata nuk i binden ndonjë ligji tjetër, perveç atij që kanë nxjerrë vetë.Me këto fjalë, ai e vendos veten në traditën e kontratës së teorisë.

Ai do që ta drejtojë shoqërinë sipas modelit të një marrëveshjeje vullnetare, një ujdie midis qytetarëve se çfarë të drejtash dhe detyrash do të kenë.

Mirëpo, Kanti nuk do që ligjet të bëhen objekt votimi popullor, ose diçka tjetër të ngjashme.Kontrata shoqërore është vetëm njëra anë e arsyes.

Ligjvënësit, me fjalë të tjera shikojnë punën e tyre, megjithëse qytetarët nuk e kanë dhënë kurrë shprehimisht mbështetjen e tyre.

Një ligj zyrtar gjykohet sipas parimit të miratimit të mundshëm.Ajo që ka rëndësi, është që populli të mendojë se e ka miratuar ligjin.

Ky parim e detyron çdo ligjvënës që t’i nxjerrë ligjet në mënyrë të tillë, sikur të ken dalë nga vullneti i bashkuar i një populli, a ka pasë një nxerrje të tillë në parlamentin e Kosovës.

Të shikojmë përmbajtjen e ligjeve në Kosovë që i përmbushin këto parime. Ato duhet të jenë të papranushme,  në kuptimin që nuk pasqyrojnë pikëpamje të caktuara se si duhet jetuar më mirë, ose si duhet të drejtohesh për të qenë i lumtur.

Njerëzit nuk janë në një mendje se ç’është lumturia, kështu që ligjet që do të favorizonin pikëpamje të caktuara, në kurriz të pikëpamjeve të tjera, nuk do të fitonin mbështejten e përgjithshme kombtare.

Më tej ka një kërkesë që ligjet duhet t’i trajtojnë të gjithë njësoj varësisht nga pjesët e shtetit, po në Kosovë a po trajtohet ligji në pjesën veriore te vendit....trajtimi i barabartë ka tri anë, të njëjtat ligji duhet të vlejnë për të gjithë, asnjë nuk duhet të dënohen më pak ose më shumë se tjetri dhe asnjë nuk duhet të previlogjohet kush do qoftë ai..

Ky është parimi i brazisë si nënshtetas.Ky shoqërohet nga parimi i miratimit, në qoftë se shtojmë kushtin se asnjë nuk do të meritojë praktikë gjyqsore , arbitrare dhe ligje diskriminuse civile.

Çdo pjesëtar i shoqërisë, ku jeton duhet që ta zbaatoi në përpikshëmeri ligjin ku do që jeton në një shtet , kështu që edhe në Kosovë duhet qe të të zbatohet në qdo pjesë te vendi si në jug ashtu edhe ne veri..

Kalendari

Ngjarjet e datës 22 nëntor 2019 - UBT në bashkëpunim me Institutin Shkencor Suedez-Kosovar do të mbajnë bashkërisht konferencën “30-vjetori i Rënies së Sistemit Komunist”. (Hotel Sirius, ora 9:00)

- Drejtoresha e misionit të USAID-it në Kosovë Lisa Magno do të flasë në hapjen e konferencës Vetë - Qeverisja Lokale në Kosovë - 20 Vjet. (Hoteli Swiss Diamond, ora ora 9:00)

- OJQ-Voice of Roma Ashkali and Egyptians - VoRAE organizojnë hapjen e ceremonisë të tri projekteve të financuara nga Roma Education Fund dhe Komisioni Evropian organizim ky i mbështetur nga Roma Versitas dhe Roma Education Fund, Kosovo së bashku me VoRAE. (Qendra Kulturore dhe Informative të BE-së në Prishtinë, ora 9:00)

- Instituti Demokratik të Kosovës organizon tryezën e diskutimit “Tejkalimi i sfidave të Kuvendit - nevoja për një Rregullore të re të punës”, në një diskutim të hapur me përfaqësues të partive politike parlamentare si dhe përfaqësues të organizatave vendore dhe ndërkombëtare. (Salla e konferencave Orion, ora 10:00)

- Në prag të 25 nëntorit, Ditës Ndërkombëtare për Eliminimin e Dhunës ndaj Grave, dhe fillimit të fushatës 16 Ditët e Aktivizmit, Misioni i OSBE-së në Kosovë do t’i prezantojë rezultatet e Anketës mbi Mirëqenien dhe Sigurinë e Grave në Kosovë. (Hotel Swiss Diamond, ora 11:00)

- Iniciativa për Histori Gojore përmes projektit të Programit të Kombeve të Bashkuara për Zhvillim “Dialogu ndërmjet komuniteteve përmes ruajtjes gjithëpërfshirëse të trashëgimisë kulturore”, financuar nga Instrumenti i Bashkimit Evropian që kontribuon në Stabilitet dhe Paqe, do të lansojnë aplikacionin mobil 'Janjeva Ecë'. (Restoran 2000 në Janjevë, ora 11:00)

- Grupi për Studime Juridike dhe Politike organizon konferencën për media me temë “Vetingu: Mënyra e vetme për të siguruar pavarësinë e plotë të sistemit të drejtësisë në Kosovë”. (Qendra e Konferencave Orion, ora 11:00)

- Presidenti i Republikës së Kosovës, Hashim Thaçi, merr pjesë në konferencën “Nisja e sondazhit për mirëqenien dhe sigurinë e grave në  Kosovë”, e cila organizohet nga OSBE. (Hoteli “Swiss Diamond”, ora 11:00)

- Komuniteti Merakli t'kerreve organizon protestë kundër rritjes së cmimeve për sigurimin e veturave. (Rr. Luan Haradinaj, pran Bankes Qendrore të Kosovës, ora 13:00)

- Fondacioni Geoffrey Nice në bashkëpunim me “Qendrën për të Drejtat e Njeriut” të RIT Kosov organizon konferencën dy ditore me temë "Narrativat Kalimtare, Post-Kalimtare dhe Strategjike për Luftërat Jugosllave: nga Luftërat dhe Kërkimi i Drejtësisë tek Lojërat Gjeo-Politike të Fuqisë. {RIT Kosova - AUK në Rr. Dr. Shpetim Robaj, në Prishtinë, ora 13:00)

- Promovohet libri "Profili i Bjeshkëve të Nemuna’’ nga Profesor Sadri A Lokaj. (Salla e Asamblesë Komunale në Deçan, ora 14:00)

- Universiteti “Kadri Zeka” në Gjilan dhe Universiteti “Hasan Prishtina” në Prishtinë, në mbështetje të Aktivitetit të USAID-it Drejtësia Vlen dhe në bashkëpunim me Odën e Avokatëve të Kosovës, organizojn diskutim në lidhje me “Klinikat Jurdike me raste reale”. (Salla A34 në Universitetin e Gjilanit, ora 14:00)

- Kryeministri në detyrë, Ramush Haradinaj, pret në takim njohës komandantin e ri të KFOR-it, Gjeneral Major, Michele Risi. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 15:00)

- Shoqata e Malazezëve të Kosovës organizon shfaqjen e leximit skenik të dramës “Flora”. (Qendra e zhvillimit Malazezeve në Arbëri ish Dragodan, rruga Eduard Lir 4, ora 19:00)