20 Qershor 2019

Subvencionet direkte të qymyrit në Kosovë janë më të lartat në rajon

Prishtinë, 26 mars - Subvencionet për nxjerrjen e qymyrit dhe prodhimin e energjisë elektrike në Ballkanin Perëndimor i japin qymyrit një avantazh të padrejtë ndaj burimeve të tjera energjetike më pak ndotëse dhe pengojnë kalimin drejt energjisë së pastër, tregon një studim i publikuar dje nga Sekretariati i Traktatit të Komunitetit të Energjisë. Sipas studimit, Kosova ka subvencionet më të larta të qymyrit në rajon në krahasim me sasinë e energjisë së prodhuar. Shteti kosovar ka shpërndarë 66.77 milionë euro për industrinë e qymyrit gjatë periudhës 2015-2017, ose një mesatare prej 22.26 milionë eurosh, duke vazhduar kështu përjetësimin  e varësisë së vendit nga qymyri.

Ndërsa nuk është subvencionimi më i lartë në rajon në terma absolutë, ajo është më e larta për njësi të prodhuar të energjisë elektrike, e barabartë me 4.15 euro për megavat orë. Subvencionet kanë përfshirë transferet e drejtpërdrejta nga buxheti, heqjen e borxheve, huatë nga buxheti, dhe sigurimin e garancive të huave shtetërore.

 

Në tërësi, vendet e Ballkanit Perëndimor mbështetën nxjerrjen e qymyrit dhe prodhimin e energjisë elektrike me subvencione publike direkte dhe indirekte që arrijnë pak më shumë se 1.2 miliardë euro midis vitit 2015 dhe 2017, sipas studimit me titull Analiza e Subvencioneve Direkte dhe të Përzgjedhura Indirekte në Prodhimin e Energjisë Elektrike nga Qymyri për Palët Kontraktuese në Komunitetin e Energjisë, i cili mbulon Ballkanin Perëndimor dhe Ukrainën (2).

 

Kosova gjithashtu siguroi një subvencion indirekt për industrinë e saj të qymyrit me vlerë 114.5 milionë euro vetëm në vitin 2017, duke mos aplikuar një çmim të karbonit për çdo ton CO2 të emetuar në atmosferë. Megjithatë, këto pagesa do të duhet të bëhen kur Kosova të hyjë në BE dhe me shumë gjasa që edhe më parë, duke e bërë qymyrin një zgjedhje të keqe si ekonomikisht ashtu edhe ekologjikisht.

 

Në vend që të zvogëlohet, subvencionet në sektorin e qymyrit të Kosovës duket se do të rriten në vitet e ardhshme nëse projekti i diskutueshëm Kosova e Re shkon përpara.

 

Sipas kontratave të nënshkruara me ContourGlobal, qeveria kosovare jo vetëm që do të blejë të gjithë energjinë elektrike nga ky termocentral i planifikuar, por do të siguronte edhe pagesa kur nuk do të operonte, si dhe me garanci të shumta për kompaninë ContourGlobal.

 

Komuniteti i Energjisë ka shprehur tashmë shqetësime se kontratat mund të falimentojnë edhe vendin (3) pasi që do të rezultonin me kosto të lartë për konsumatorët dhe/ose subvencionet nga Qeveria, ndërsa ContourGlobal do të gëzonte fitim të garantuar dhe pa rrezik (4).

 

Kosova, ashtu si edhe shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor, është zotuar të ndalojë subvencionet e sektorit të energjisë që u japin kompanive të caktuara një avantazh të padrejtë.

 

Ky është një kusht i anëtarësimit në Komunitetin e Energjisë dhe Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit me BE-në. Kosova kërkohet që të vlerësojë pajtueshmërinë e propozuar të subvencioneve me rregullat e BE-së, e një gjë e tillë bëhet nga Komisioni për ndihmë shtetërore, i cili u votua nga Kuvendi i Kosovës, më 7 Mars 2019.

 

Duke komentuar mbi studimin, Visar Azemi, Drejtor i Balkan Green Foundation, tha: "Qeveria e Kosovës po i jep subvencione sektorit të thëngjillit sikur të ketë para për të humbur. Çdo cent që shkon në sektorin e qymyrit është një cent që duhet të shkojë në spitale, shkolla, furnizim me ujë ose efiçiencë të energjisë. Është koha që Kosova të bëjë funksional Komisionin për Ndihmë Shtetërore - jo vetëm sepse është një detyrim ndërkombëtar, por sepse pengon humbjen e fondeve publike ".

 

Kalendari

Ngjarjet e datës 20 qershor 2019 - Organizata Inject- Iniciativa për Drejtësi dhe Barazi organizojn konferencën “Trajtimi Institucional i Rasteve të Dhunës në Familje”. (Hotel Emerald, ora 9:30)

- Open Data Kosovo organizon panelin e diskutimit me temën “Hapja e të Dhënave të Bizneseve dhe Kontributi i tyre në Zhvillimin Ekonomik të Kosovës”. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Universiteti ''Kadri Zeka'' në Gjilan në bashkëpunim me Oden e Avokatëve të Kosovës dhe aktivitetin e USAID-it Drejtësia Vlen, do të organizojë Orët për Ndihmë Juridike pa Pagesë, ku do të ofrohen shërbime juridike pa pagesë për qytetarët me nevojë. (Universiteti ''Kadri Zeka'', ora 10:00)

- Ministria e Punëve të Brendshme së bashku me Agjencinë e Kosovës për Forenzikë do të organizojë ceremoninë e pranimit të certifikatës së Ri-akreditimit të laborantëve. (Ambientet e Agjencisë së Kosovës për Forenzikë, ora 10:30)

- Anëtarët e Komisionit për Mbikëqyrje të Financave Publike, Avdullah Hoti dhe Driton Selmanaj nga Grupi Parlamentar i LDK-së mbajn konferencë për media. (Ndërtesa e Kuvendit, para sallës C301.  ora 10:30)

- Ministri i Inovacionit dhe Ndërmarrësisë, Besim Beqaj, do të mbajë konferencë për media. (Objekti i Ministrisë së Punëve të Jashtme, ora 11:00)

- Fushata për Zhvillimin e Qëndrueshëm Ekonomik në Kosovë bën shpalljen e finalistëve dhe fituesit të konkursit "Tregojeni mendjen tuaj afariste". (Shtëpia e Evropës, ora 11:00)

- Federata Sindikate e Telekomit të Kosovës mban konferencë për media lidhur me qendrimet rreth kontrates se Z-Mobile dhe hapave qe do të nderrmiren diteve në vijim. (Objekti Qendror i PTK-së në Dardani, ora 11:00)

- Mbahet seanca solemne me rastin e 20 Qershorit  Ditës së Çlirimit të Istogut. (Salla e Kuvendit Komunal, ora 11:00)

- Drejtori i Arsimit i Komunës së Gjilanit, Nazim Gagica mban konferencë për media për 5 mujorin e punës dhe planifikimin për tre-mujorin e ardhshëm. (Zyra e kryetarit të Komunës së Gjilanit, ora 11:00)

- Partia Socialdemokrate mban konferencë për media. (Zyrët qendrore në lagjen Arbëria, ora 11:30)

- Kryeministri Ramush Haradinaj pret në takim themeluesin e shoqatës bamirëse, “Jetimat e Ballkanit”, Halil Kastrati. (Ndërtesa e Qeverisë, ora 12:00)

- Me rastin e 20 Qershorit  Ditës së Çlirimit të Istogut bëhën homazhe dhe vendosje kurora lulesh tek Lapidari i Dëshmorëve në Istog. (Qendra e qytetit në Istog, ora 12:00)

- Mbahet ceremonia e përurimit të projektit të Adresave, ku do të marrin pjesë Kryetari i Komunës së Klinë, Prof. Dr. Zenun Elezaj, Ambasadori Norvegjez në Kosovë, Per Strand Sjaastad, zv. Ministri i Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Gjergj Beka dhe Avni Ahmeti, Kryeshefi Ekzekutiv i Agjencisë Kadastrale  të Kosovës dhe qytetarë Klinas. (Oborri i Komunës së Klinës, ora 13:45)

- Ambasadori amerikan Philip Kosnett do të jetë prezent në përurimin e punëtorisë kreative të tipit “makerspace” në Komunën e Gjilanit, të financuar nga USAID-i. (Shkolla Xhavit Ahmeti në Gjilan, ora 14:15)

- Bëhet përurimi i qendrës së tretë të qëndrimit ditor për të moshuarit. (Lagjja Pejton, përballë Katedrales "Nëna Terezë", ora 15:00)

- Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës do të mbajë tryezën e radhës me temën “Roli i medieve në raportimin e problemeve ndëretnike”. (Hotel Sirius, ora 16:30)

- Aksion për Nëna dhe Fëmijë do të bëj lansimin e Librit 'Ditari i Nënës' udhërrëfyesi për hapat e prindërimit, libër ky i shkruar nga Albiona Beselica Beha. (Libraria Dukagjini në sheshin Nënë Terezë, ora 17:00)

- Me rastin e 20 Qershorit  Ditës së Çlirimit të Istogut mbahet turniri në futboll të madh ku do të marrin pjesë ekipet nga komuna e Istogut, Klinës ,Deçanit dhe Pejës. (Fshati Banjë, ora 17:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj viziton komunitetin egjiptian në Fushë Kosovë, në kuadër të Javës së Egjiptianëve. (Amfiteatri përballë komunës së vjetër në Fushë Kosovë, ora 18:00)

- Me rastin e 20 Qershorit  Ditës së Çlirimit të Istogut mbahet programi festiv me këngë e valle. (Shtëpia e Kulturës në Istog, ora 18:00)

- Qendra Kinematografike e Kosovës në bashkëpunim me Komunën e Prishtinës dhe Kino Armatën për nder të njëzet vjetorit të çlirimit të qytetit të Prishtinës organizon Javën e Filmit me shfaqjen e filmave "Tisa" nga Valter Lucaj dhe "Përtej Rrugës" nga Yll Çitaku. (Kino Armata, ora 20:00)