17 Shkurt 2020

Gjermania do të braktisë qymyrin si burim energjetik

Berlin, 19 janar - Në Gjermani qeveria qendrore ra dakord me landet që t'i japë fund prodhimit të energjisë nga termocentralet me qymyr. Kompromisi i vështirë shoqërohet me kritika dhe paralajmërime për protesta.

Deri në mbylljen e termocentraleve me qymyr në Gjermani do të kalojë edhe ca kohë: mbyllja u ra dakord të bëhet në vitin 2038. Por mundësia për t'i mbyllur ato më herët ekziston: që në vitin 2026 do të shikohet a mund të mbyllen termocentralet që në vitin 2035.

Për këtë qeveria gjermane u mor vesh me katër landet e prekura: me Saksoninë, Saksoni-Anhaltin dhe Brandenburgun në Lindje të Gjermanisë dhe me Rinin Verior-Vestfalinë në Perëndim. Pas gjashtë orë bisedimesh me kancelaren Merkel, kryeministrat e këtyre landeve miratuan një plan kohor për mbylljen.

Mbyllja do të fillojë që këtë vit. Sa më i vjetër termocentrali, aq më herët mbyllja, ky është parimi i planit. Në 31 dhjetor sivjet do të mbyllet termocentrali i parë në Rheinlad. Dhe deri në vitin 2022 do të jenë mbyllur tetë termocentrale. Rekomandimin për këtë hap e ka dhënë një komision i posaçëm që vitin e kaluar. Brenda janarit tani pritet që marrëveshja e arritur të derdhet në një projektligj. Ligji përfundimtar pritet të miratohet deri në mes të këtij viti.

Gradualisht do të mbyllen minierat e linjitit, një pjesë prej të cilave janë miniera të hapura. Dhe paralelisht do të mbyllen edhe miniera qymyrguri.

Pengesat rrezikuan miratimin e planit

Rënia dakord për braktisjen e qymyrit si burim për energjinë konsiderohet sukses, pasi rrezikohej që të mos bëhej. Kaq të mëdha qenë kundërshtitë te sipërmarrjet dhe te punonjësit.

Por për shkak të termocentraleve të qymyrit dhe automjeteve me naftë, Gjermania ka shifra problematike përsa i përket numrit të vdekjeve nga ndotja e ambjentit. Ajo zë vendin e 83-të për vdekjet nga ndotja e ambjentit, nga 188 vende, të analizuara nga Aleanca Globale për Shëndetin dhe Ndotjen. Britania e Madhe p.sh. zë vendin e 98-të, SHBA zënë vendin e 132-të.

Gjermania zë ndër vendet e para në botë për nxjerrjen e linjitit. Dhe mbajtja e termocentraleve me qymyr mendohet se e rëndon çdo ditë ambjentin. Mbi të gjitha: nxjerrja e linjitit nuk do t'ia vlente më ekonomikisht në Gjermani pas vitit 2038, pasi do të bëhej shumë e shtrenjtë. Njëkohësisht: disa nga termocentralet janë në gjendje jo të mirë, që sot.  Ndaj vëzhgues thonë se pronarët e tyre tani mund t'i mbyllin ato të gëzuar dhe të marrin edhe para nga shteti.

Që nuk qe i lehtë kompromisi, kjo është e kuptueshme. 20.000 të punësuar do të preken nga mbyllja e minierave. Dhe mbyllja e minierave ka gjithmonë edhe komponentë emocionalë, përveç atyre financiarë.

Shteti ofron kompensime të mëdha

Shumë njerëz kujtojnë edhe sot mbylljen minierave në zonën e Ruhrit. Në këtë zonë, që konsiderohet si motori i mrekullisë ekonomike të Gjermanisë së pasluftës, miniera e fundit e qymyrgurit u mbyll vetëm para një viti.

Përsa i përket aspektit financiar: të punësuarit në zonat e qymyrgurit dhe minatorët do të marrin kompensime nga shteti edhe pesë vjet pas mbylljes së minierave, deri në vitin 2043. Ndërsa rajonet qymyrnxjerrëse do të marrin nga federata shuma të mëdha parash: 40 miliardë euro. Këto shuma do të përdoren për të përshtatur gradualisht ekonominë e zonave të prekura, për periudhën pas mbylljes.

Kritika ambientaliste për kompromisin e vështirë

Protestat për mbrojtjen e klimës kanë qenë më të vërtetë të fuqishme në 2019-ën në Gjermani. Veçanërisht lëvizja "Fridays for Future" tërhoqi shumë vëmendjen, disa thonë duke e tepruar dhe duke spostuar nga vëmendja problemet e tjera. Ky fakt pasqyrohet edhe në vendimin e jurisë së posaçme, e cila zgjedh fjalët më karakterizuese të një viti në Gjermani. Fjala më karakterizuese e vitit për 2019-en ishte "histeria e klimës".

Protestat për klimën besohet se luajtën një rol indirekt, në ndërgjegjësimin publik, për ta shtyrë përpara miratimin e planit kohor për mbylljen e minierave. Por vendimi ka lënë jo pak të pakënaqur.

Aktivistët e "Fridays for Future" me ta mësuar vendimin deklaruan se do të ndërmarrin aksione të mëdha proteste kundër tij. Një nga arsyet për to është që për mendimin e aktivistëve vendimi do të zbatohet me shumë vonesë.

Por këtu disa aktivistë harrojnë faktin që Gjermania është një nga shtetet më të industrializuara të botës, me uri të madhe për burime energjitike. Tashmë Gjermania ka braktisur energjinë atomike. Edhe pa mbylljen përfundimtare të centraleve atomike, çmimi i energjisë në Gjermani për kilovat/orë është më i lartë se në vendet e tjera të Bashkimit Evropian. Po të braktiset menjëherë edhe qymyri, energjia do të shtrenjtohet edhe më, pasi burimet e ripërtëritshme ende nuk e kompensojnë dot boshllëkun.

Një arsye tjetër për protestat e shpallura të aktivistëve është leja për të vënë në funksionim një termocentral të ri me qymyrguri. Vendimi për vënien në punë të termocentralit Datteln 4 qe bllokuar deri tani. Por qeveria qendrore dhe landet llogaritën që po të mos vihej në funksionim sistemi, kompensimi për pronarin do të ishte shumë i lartë. Kjo tani ka shkaktuar revoltë.

Populistët e AfD-së: i latë vetëm minatorët

Partitë politike në Gjermani, CDU/CSU, SPD dhe të Gjelbrit e mbështesin kompromisin e arritur. Përjashtim bën partia populiste Alternativa për Gjermaninë. Sipas modelit të populistëve në vende të tjera, kjo parti edhe në këtë rast kritikon se qeveria po i lë në baltë minatorët. Por faktet flasin një gjuhë tjetër. Jo vetëm dhjetëra miliarda eurot kompensim tregojnë përkujdesje të shtetit për të prekurit. Ankesa se njerëzit në këto rajone po lihen vetëm nuk qëndron edhe prej planeve të zhvillimit. Kështu p.sh. qyteti i Cottbusit p.sh. në landin lindor të Brandenburgut do të kthehet në qëndër shëndetësore. Atje do të ndërtohet edhe një klinikë universitare.

/dw/

Kalendari

Ngjarjet e datës 17 shkurt 2020 - Në 12 vjetorin e Shpalljes së Pavarësisë së Republikës së Kosovës Garda ceremoniale bën ngritjen e flamurit nga në prani të dy udhëheqësve shtetërorë, Albin Kurti dhe Vjosa Osmani. (Oborri i qeverisë, ora 8:00)

- Kryetari i Komunës së Rahovecit, Smajl Latifi organizon pritjen e mysafirëve për ndër të pavrësisë. (Zyra e Kryetarit Latifit, ora 8:00)

- Anëtarët e Kryesisë së Partisë Demokratike të Kosovës dhe deputetët e PDK-së, bëjnë homazhe në Prekaz, për nder të 12 vjetorit të Pavarësisë së Kosovës. (Kompleksi Memorial i Jasharajve, ora 8:30)

- Udhëheqës të Komunës së Skenderajt bëjnë homazhe të shtatorja e Adem Jasharit. (Skenderaj, ora 9:00)

- Komuna e Rahovecit bën homazhe në të gjitha vendrëniet dhe pllakat e dëshmorëve të Rahovecit. (Rahovec, ora 09:00)

- Dy udhëheqësit shtetërorë, kryeministri Albin Kurti dhe kryeparlamentarja Vjosa osmani vendosin kurora te kompleksi memorial Adem Jashari.
(Prekaz, ora 9:10)

- Komuna e Skenderajt dhe Komuna e Drenasit organizojnë homazhe të Kompleksi Memorial 'Adem Jashari'. (Prekaz, ora 9:30)

- Komuna e Skenderajt dhe Komuna e Drenasit organizojnë homazhe të Memorial i dëshmorëve në Marinë. (Marinë, ora 9:30)

- Kuvendi Komunal i Skenderajt mban seancë solemne në 12 vjetorin e Pavrësisë. (Objekti i Komunës së Skenderajt, ora 10:00)

- Me rastin e 12 vjetorit të shpalljes së pavarësisë së Kosovës, Kryesia e LDK-së dhe veprimtarë bëjnë homazhe te varri i Presidentit Historit Dr. Ibrahim Rugova. (Velani, ora 10:00)

- Dy udhëheqësit shtetërorë, kryeministri Albin Kurti dhe kryeparlamentarja Vjosa osmani  vendosin kurora pranë varrit të Presidentit Ibrahim Rugova dhe te varri i Veprimtarit Adem Demaçi. (Velani, ora 10:30)

- Kuvendi i Republikës së Kosovës mban seancë solemne nën kujdesin e Znj.Vjosa Osmani Kryetare e Kuvendit të Republikës së Kosovës ku të pranishëm do të jenë kryeministri Albin Kurti, përfaqësues të Familjes Jashari, familjes Rugova, deputetë të këtij legjislacioni dhe të ftuar ndërkombëtarë e vendorë. (Kuvendi i Republikës së Kosovës, ora 11:00)

- Agjencia Shtetërore e Arkivave të Kosovës dhe Drejtoria e Përgjithshmë e Arkivave të Shqipërisë organizojnë hapjen e ekspozitës “Kosova në arkivin e shtetit shqiptar”. (Lapidariumi i Muzeut Kombëtar të Kosovës, ora 11:00)

- Në 12-vjetorin e shpalljes së Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës, kryetari i Komunës së Gjilanit, Lutfi Haziri me bashkëpunëtorët bëjnë homazhe tek varrezat e qytetit. (Gjilan, ora 11:00)

- Komuna e Istogut mban seancë solemne me rastin e 12-të vjetorit të Pavarësisë së Republikës së Kosovës. (Salla e Kuvendit Komunal të Istogut, ora 11:00)

- Kryetarja e Kuvendit të Republikës së Kosovës Vjosa Osmani dhe Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti vizitojnë Forcën e Sigurisë se Kosovës ku edhe do iu drejtohen me fjalë përshëndetëse trupave të FSK-së. (Kazerma “Adem Jashari”, ora 12:00)

- Kuvendi Komunal i Rahovecit mban seancë solemne për nder të “17 Shkurtit”. (Salla e Kuvendit Komunal, ora 12:00)

- Muzeu Kombëtar i Kosovës organizon hapjen e ekspozitës me tematikë arkeologjike “Trashëgimia Arkeologjike Adriatiko-Meditariane në Kosovë” të autorit Tomor Kastrati. (Objekti i Muzeut, ora 12:00)

- Komuna e Istogut organizon homazhe dhe vendosje kurora lulesh tek Lapidari i Dëshmorëve në qendër të Istogut . (Istog, ora 12:00)

- Për nder të 12-vjetorit të Pavarësisë së Republikës së Kosovës, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit do të organizojë ceremoninë e ndarjes së çmimeve për letërsi për vepër jetësore dhe çmimet tjera vjetore për vitin 2019. (Kabineti i ministres Vlora Dumoshi, ora 13:00)

- Kryetarja e Kuvendit, Vjosa Osmani merr pjesw nw prezantimin e Obeliskut Newborn me pamje të re. (Newborni tw Pallati i Rinisw, ora 13:00)

- Komuna e Skenderajt organizon manifestimin qendror pë Pavarësinë. (Sheshi Adem Jashari në Skenderaj, ora 13:00)

- Komuna e Rahovecit organizon program qendror festiv. (Qendra e Kulturës ‘’Mensur Zyberaj’’, Rahovec, ora 13:00)
 
- Komuna e Istogut organizon programi festiv me këngë e valle për pavarësi. (Para Qendrës Kulturore në Istog, ora 13:00)

- Komuna e Skenderajt organizon turnir në futboll të vogël të quajtur 'Kupa e Pavarësisë'. (Shkolla profesionale në Skenderaj, ora 15:00)

- Komuna e Rahovecit organizon finalen e garave në futboll në mes katër shkollave në komunën e Rahovecit. (Palestra Sportive ‘’Mizahir Isma’’, Rahovec, ora 16:00)

- Presidenti i Republikës së Kosovës, Hashim Thaçi, për nder të 12 vjetorit të pavarësisë së Kosovës, u drejtohet ushtarëve të FSK-së. (Kazerma “Adem Jashari”, ora 16:00)

- Baleti Kombëtar i Kosovës organizon shfaqjen “Ngjyrat e vallëzimit”. (Teatri Kombëtar i Kosovës, ora 17:00)

- Komuna e Gjilanit mban akademi për nder të ditës së mëvetësisë së Kosovës, ku edhe do të ndahen çmimet, Nderi i Qytetit dhe Heroinat e Qytetit. (Salla e teatrit të qytetit të Gjilanit, ora 17:00)

- Organizohet pritje shtetërore me rastin e 12 vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë se Kosovës. (Bogdanipolis, Katedralja Shën Nënë Tereza, ora 18:00)

- Kosovafilmi organizon Javen e filmit shqiptar në Prishtinë. (Kino ABC, ora 19:00)

- Teatri Kombëtar i Kosovës organizon shfaqjen “Bryma e vdekjes”. (Teatri Kombëtar, ora 20:00)