10 Dhjetor 2018

Ekonomia e Kosovës po rritet me ritëm të shëndoshë

Prishtinë, 11 prill -  Ekonomia në Kosovë është rritur sipas vlerësimeve për 4.4 përqind në vitin 2017, që paraqet ngritje në krahasim me rritjen prej 4.1 përqind në vitin 2016, e shtyrë kryesisht nga investimet dhe eksportet, që përkrahën krijimin e vendeve të punës, sipas raportit më të fundit të Bankës Botërore për ekonominë në Ballkanin Perëndimor, të titulluar “Ndjeshmëritë ngadalësojnë rritjen”.

Parashikimi për Kosovën është pozitiv, me një shkallë të projektuar të rritjes prej 4.8 përqind ndërmjet viteve 2018-2020. Trendi pozitiv i punësimit në Kosovë po ashtu pritet të rritet në vitin 2018. Shërbimet, ndërtimtaria dhe manufaktura pritet të shtojnë vende pune nëpërmjet rritjes më të madhe. Mirëpo, nëse shkalla e pjesmarrjes në fuqinë punëtore rritet sikurse në vitet 2016 dhe 2017, atëherë papunësia mund të rritet edhe më shumë në vitin 2018. 

“Ekonomia e Kosovës po rritet me ritëm të shëndoshë dhe mbi mesataren rajonale mirëpo për të krijuar më shumë vende pune dhe për të mbyllur hendekun me Evropën kërkohet një prodhimtari më e lartë dhe konkurrueshmëri më e mirë jashtë vendit”, tha Marco Mantovanelli, Menaxheri i Bankës Botërore për Kosovën.

Rritja në Ballkanin Perëndimor (Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë, IRJ Maqedoni, Mali i Zi dhe Serbi) ka rënë në vitin 2017, pavarësisht nga krijimi i 190.000 vendeve të reja të punës në nëntëmujorin e parë të vitit. Sipas raportit, shkalla e rritjes së PBB-së në rajon ra nga 3,1 për qind në 2016 në afërsisht 2,4 për qind në 2017, pas një dimri të ashpër dhe një niveli më të ulët investimesh. Rritja parashikohet të rritet përsëri në 3,2 për qind në vitin 2018 dhe 3,5 për qind në 2019.

“Trendi që shohim në rajon është pozitiv,” thotë Linda Van Gelder, Drejtoreshë Rajonale për Ballkanin Perëndimor në Bankën Botërore, “gjithnjë e më shumë njerëz po gjejnë punë dhe pagat janë me trend rritës. Por rritja ekonomike është e cenueshme nga tronditjet e brendshme dhe të jashtme, siç e ka konfirmuar ngadalësimi i saj në vitin 2017. Rritja që parashikojmë për vitet e ardhshme varet nga një kombinim i duhur i politikave dhe rregullave për të mbështetur rritjen ekonomike dhe zbutur dobësitë ndaj tronditjeve.”

Një dimër veçanërisht i ftohtë kërkoi më shumë importim të energjisë, projektet e mëdha të infrastrukturës kërkuan më shumë pajisje nga jashtë dhe rritja e konsumit solli rritje të importit të mallrave—çka kanë çuar në një rishikim të lehtë në ulje të vlerësimit të shkallës së rritjes për vitin 2017 nga parashikimi i mëparshëm, nga 2,6 për qind në 2,4 për qind.

Rritja e PBB-së nga 3 deri në 4,4 për qind në Shqipëri, Bosnjë dhe Hercegovinë, Kosovë dhe Malin e Zi u zbut nga shkallë zero e rritjes në IRJ Maqedoni dhe rritje prej vetëm 1,9 për qind në Serbi, e cila është edhe ekonomia më e madhe në rajon.

Parashikimi i përgjithshëm është pozitiv, me rimëkëmbjen e rritjes ekonomike në Serbi dhe IRJ-në e Maqedonisë, me rritjen e investimeve në Bosnjë-Hercegovinë dhe Kosovë, ndërsa rritja në Shqipëri dhe Malin e Zi ka paksa rënie me mbylljen e projekteve të mëdha të investimeve dhe me vijimin e konsolidimit aq të nevojshëm fiskal në Malin e Zi.

Punësimi, sidomos në sektorin e tregtisë me shumicë dhe pakicë, është në rritje në rajon, ku të gjashta vendet e rritën numrin e vendeve të punës në vitin 2017. Norma mesatare e punësimit për Ballkanin Perëndimor është gradualisht në rritje, duke arritur nivelin 42,6 për qind në muajin shtator 2017.

Papunësia në rajon qe 5,6 për qind më e ulët se një vit më parë, ndërsa papunësia te të rinjtë ra nga 37,5 për qind në 2016 në 31,5 për qind në 2017. Por, sipas raportit, ritmi i krijimit të vendeve të punës është duke u ngadalësuar, ku rritja e punësimit në terma vjetorë ka rënë nga 4,5 për qind në 2016 në 3,2 për qind në shtator 2017.

Për ta fuqizuar krijimin e vendeve të reja të punës dhe për ta nxitur rritjen e qëndrueshme në periudhën afatmesme, raporti kërkon ndërmarrjen e reformave strukturore të guximshme. Tronditjet e lidhura me motin, si dimrat e ashpër dhe fatkeqësitë e papritura natyrore, si edhe dobësitë specifike të vendeve, si pasiguria politike, vijojnë ta rrezikojnë rritjen në rajon.

Vendet mund t’i luftojnë efektet e këtyre cenueshmërive duke zbatuar reforma që nxisin zhvillimin e sektorit privat dhe uljen e pengesave ndaj pjesëmarrjes së fuqisë punëtore. Politikat që rrisin kapitalin fizik dhe atë njerëzor, nxisin punësimin dhe përmirësojnë institucionet e tregut mund ta ngrenë njëkohësisht potencialin e rritjes të vendeve të rajonit dhe ta ulin pabarazinë.

Kalendari

Ngjarjet e datës 10 dhjetor 2018

- Ambasador i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Philip S. Kosnett së bashku me ambasadorët e Mbretërisë së Bashkuar, Italisë dhe Francës,  të ngarkuarin me punë të ambasadës gjermane, Kryesuesen e Zyrës së BE-së në Kosovë, si dhe një përfaqësues të organizatës Iniciativa për Progres do të flasin gjatë hapjes së Javës kundër korrupsionit në Kosovë. (Sirius Hotel, ora 9:30)

- Institucioni i Avokatit të Popullit në bashkëpunim me organizatat joqeveritare dhe shoqërinë civile të Kosovës organizojnë aktivitetin “Çohu për të Drejtat e Njeriut” për shënimin e 10  dhjetorit, Ditës Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut.​  (Teatri Kombëtar të Kosovës, ora 10:30)

- Mbahet mbledhja e Komisionit për Zhvillim Ekonomik, Infrastrukturë, Tregti, Industri dhe Zhvillim Rajonal në të cilën do të behët shqyrtimi i Projektligjit për Ratifikimin e Marrëveshjes për Protokollin Shtesë 5 të Marrëveshjes për Amendimin dhe Aderimin në Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë të Evropës Qendrore si dhe shqyrtimi i vendimit të Qeverisë për emërimin e anëtarëve të Bordit të Agjencisë Kosovare të Privatizimit. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 11:00)

- Koalicioni i Organizatave për Mbrojtjen e Fëmijëve organizon konferencën për avancimin e shërbimeve shëndetësore dhe rehabilituese për fëmijë. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Mbahet konferenca e Forumit të Rinisë së LDK-së me temën “Pa-siguria Sociale dhe Ekonomike e të Rinjve në Kosovë”. (Hotel Sirius, ora 10:00)

- Ministria e Drejtësisë, Zyra e Koordinatorit Nacional kundër Dhunës në Familje, organizon konferencën “Qasja në drejtësi e viktimave të dhunës në familje dhe dhunës në baza gjinore”. (Hotel Emerald, ora 10:00)

- Kryeministri Ramush Haradinaj merr pjesë në Konferencën Rajonale "Qasja në drejtësi për viktimat e dhunës në familje dhe dhunës në baza gjinore". (Hotel Emerald, ora 10:00)

- Mbahen punimet e Forumit Kosovaro-Maqedonas të Sigurisë 2018, që organizohet nga Fondacioni “Konrad Adenauer Stiftung”, Kolegji AAB dhe Universiteti Kliement Ohridski, Fakulteti i Sigurisë, Shkup. (Kolegji AAB, ora 10:00)

- Klubi Dëshira organizon promovimin e programit të Ndërmarrjes Sociale Dëshira. (Hotel Prishtina, ora 10:00)

- Në kuadër të Javës Kundër Korrupsion, Demokraci Plus organizon debatin publik në lidhje me gjetjet e monitorimit të prokurimit publik në Komunën e Vushtrrisë. (Restaurant Holiday, ora 11:00)

- Muzeu i Kosovës për nder të ditës ndërkombëtare të drejtave të njeriut do të bëjë promovimin e katalogut me imazhe taktile dhe të përkthyer në Brail në bashkëpunim me shoqatat e të verbërve në Kosovë. (Muzeu i Kosovës, ora 11:00)

- Koalicioni i OJQ-ve “Java Kundër Korrupsionit 2018” organizon tryezën e diskutimit me temë “Parandalimi dhe luftimi i konfliktit të interesit në pushtetin gjyqësor”. (Hotel Sirius, ora 11:00)

- Koordinatori Nacional për Kulturë, Rini dhe Sport në Qeverinë e Republikës së Kosovës, Rexhep Hoti do të nënshkruajë marrëveshje bashkëpunimi me kryetarin e Komunës së Klinës Zenun Elezaj. (Objekti i Komunës së Klinës, ora 11:30)

- Institucioni i Avokatit të Popullit në bashkëpunim me organizatat joqeveritare dhe shoqërinë civile të Kosovës organizojnë marshin “Çohu për të Drejtat e Njeriut”, i cili fillon nga sheshi “Skënderbeu” deri te sheshi “Zahir Pajaziti”. (Sheshi “Skënderbeu”, ora 12:00)

 - Mbahet mbledhje e Komisionit për Arsim, Shkencë, Teknologji, Kulturë, Rini, Sporte, Inovacion dhe Ndërmarrësi në të cilën do të behët shqyrtimi në parim i Projektligjit për Arsimin e Lartë në Republikën e Kosovës(Ndërtesa e Kuvendit, salla N 303, ora 13:00)

- Koordinatori Nacional për Kulturë, Rini dhe Sport në Qeverinë e Republikës së Kosovës, Rexhep Hoti do të nënshkruajë marrëveshje me kryetarin e Komunës së Junikut Agron Kuçi. (Objekti i Komunës së Junikut, ora 13:30)

- Me rastin e 10 Dhjetorit, Ditës Ndërkombëtare të të Drejtave të Njeriut, Kolegji AAB në bashkëpunim me KMDLNJ organizojn tryezë që i kushtohet Adem Demaçit, fitues i Çmimit Saharov dhe çmimeve të tjera ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. (Qendra Mediale e Kolegjit AAB, ora 14:00)

- Qendra Kinematografike e Kosovës në bashkëpunim me Shtëpinë e Kulturës në Bujanoc organizojn Javën e Filmit të Kosovës në Bujanoc. (Shtëpia e Kulturës në Bujanoc, ora 17:00)

- Mbahet ceremonia e dorëzimit të çmimit që shënon Ditën Ndërkombëtare Kundër Korrupsionit për të falenderuar publikisht kontributet e gazetarëve të guximshëm të cilët zbulojnë rastet e korrupsionit dhe për të rritur ndërgjegjësimin përmes tregimeve të tyre. (Grand Hotel, ora 17:30)