11 Gusht 2020

Bizneset vazhdojnë të mos e raportojnë korrupsionin nga frika e hakmarrjes

Prishtinë, 9 dhjetor - Korrupsioni vazhdon të jetë njëri ndër problemet kyçe me të cilin përballen bizneset në Kosovë, ndërsa për të inkurajuar raportimin më të madh të tij, institucionet shtetërore duhet të zhvillojnë dialog të vazhdueshëm me bizneset, si dhe të tregojnë rezultate më të mëdha në luftimin e korrupsionit, me qëllim të fuqizimit të besimit të tyre.

Kjo u tha gjatë prezantimit të të gjeturave të Studimit të Perceptimit të Korrupsionit, të kryer bashkërisht nga Oda Ekonomike Amerikane si dhe nga Programi i Aktivitetit të Drejtësisë Komerciale të USAID, me rastin e Ditës Ndërkombëtare për Luftimin e Korrupsionit.

Chris Thompson, Shef i Programit Drejtësia Komerciale të financuar nga Agjencia e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID), teksa informoi pjesëmarrësit për qëllimin e programit, deklaroi se objektiva kryesore e programit Drejtësia Komerciale është zvogëlimi i mundësive për korrupsion dhe përmirësimi i perceptimit të korrupsionit tek bizneset dhe qytetarët.

Programi synon ta arrijë këtë duke mbështetur reformat teknike, siç janë krijimi i një gjykate komerciale, rritja e përgjegjshmërisë dhe profesionalizmit në sistemin gjyqësor, si dhe rritja e ndërgjegjësimit për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve jashtë sistemit gjyqësor, përmes ndërmjetësimit dhe arbitrazhit.

Për më tepër, Thompson shtoi se studimi mbi Perceptimin e Korrupsionit sipas Bizneseve e ndihmon Aktivitetin e Drejtësisë Komerciale sepse rezultatet e këtij studimi, do të informojnë programin në zhvillimin dhe përcaktimin e prioriteteve të tij.

Drejtori Ekzekutiv i Odës Ekonomike Amerikane në Kosovë, Arian Zeka, tha se ky studim pavarësisht se sjell të gjetura të cilat duhet të shihen me shqetësim nga ana e shoqërisë kosovare, është një dokument i rëndësishëm i cili lejon matjen e progresit ose regresit në luftimin e korrupsionit nga viti në vit.

Sipas tij çfarë mbetet shqetësuese është që ekziston një prani e madhe e korrupsionit real, dhe se bizneset vazhdojnë të ngurrojnë në raportimin e korrupsionit tek autoritetet relevante.

Zeka tha se prania e lartë e korrupsionit ndikon pashmangshëm në tërheqjen e investimeve të huaja direkte dhe se institucionet e Kosovës duhet të punojnë tutje në luftimin e korrupsionit sepse ndryshe çdo betejë në përpjekjet për tërheqjen e investimeve të huaja direkte do të jetë e humbur.

Ndërsa, Zyrtarja e Politikave në Odën Ekonomike Amerikane, Ardita Hajra, si dhe specialistja për Monitorim, Vlerësim & Mësim, në Programin e USAID për Drejtësi Komerciale, Nertila Latifi,  prezantuan të gjeturat kryesore të Studimit mbi Perceptimin e Korrupsionit.

Sipas këtij studimi, i cili është publikuar për të dytin vit me radhë, 72% e bizneseve të anketuara konsiderojnë korrupsionin si çështje që kërkon trajtim prioritar, prej të cilëve 47% e perceptojnë si sistematik, derisa 33% të respondentëve e perceptojnë si sporadik.

Studimi i këtij viti thekson një rënie të përqindjes së atyre të cilat janë ballafaquar me korrupsionin, si dhe një ngritje të lehtë të atyre të cilat kanë raportuar korrupsionin tek autoritetet relevante, megjithëse kjo përqindje ende mbetet nën çerekun e respondentëve.

Ndër arsyet kryesore që dekurajojnë bizneset nga raportimi i rasteve të korrupsionit përfshihen frika nga hakmarrja nga institucionet përkatëse në të ardhmen, mungesa e besimit në sistemin gjyqësor, si dhe mungesa e rezultateve konkrete nga luftimi i korrupsionit. Kur flitet për besimin në sistemin gjyqësor duhet cekur se vetëm 14% e bizneseve kanë deklaruar besim të plotë në sistemin gjyqësor.

Studimi po ashtu gjen se 42% e bizneseve besojnë se korrupsioni ka shënuar rritje krahasuar me pesë vite më parë, me një rritje të dyfishtë në këtë indikator krahasuar me studimin e vitit të kaluar. Ndërsa format më të pranishme të korrupsionit janë mosdeklarimi i konfliktit të interesit dhe ryshfeti.

Duke cekur tri arsyet kryesore që nxisin bizneset të përfshihen në korrupsion, gati gjysma e të anketuarve shprehen se këtë e bëjnë për të shmangur ndonjë ndëshkim, pasuar nga një përqindje e madhe e atyre që besojnë se dëshira për të pasur një trajtim të favorshëm në një procedurë të hapur ose konkurruese i nxit bizneset të përfshihen në korrupsion. Dy të tretat e respondentëve shprehen se sundimi i dobët i ligjit inkurajon korrupsionin.

Afërsisht 83.20% e të anketuarve deklaruan se korrupsioni pengon investimet e huaja direkte në Kosovë.

Ndërsa duke shprehur se korrupsioni është shumë i pranishëm në aktivitetet e prokurimit publik, 91% e bizneseve të anketuara besojnë se prokurimi elektronik do të ndihmojë në luftimin e korrupsionit, që është një gjetje shumë inkurajuese.

Oda Ekonomike Amerikane do të vazhdojë me publikimin e Studimit mbi Perceptimin e Korrupsionit edhe në vitet në vijim, duke synuar që përmes tij të masë rezultatet e përpjekjeve për luftimin e korrupsionit.
 

Kalendari

Ngjarjet e datës 11 Gusht 2020 - Ministri i Infrastrukturës, Arban Abrashi, do t’i vizitojë punimet në hekurudhën e Kosovës, linjën 10, në stacionin hekurudhor në Miradi. (Miradi, ora 10:00 - nisja për medie nga parkingu i Ministrisë së Infrastrukturës, ora 9:30)

- Kryetarja e Kuvendit, dr. Vjosa Osmani viziton Komunën e Mitrovicës së Jugut. (Ndërtesa e komunës, ora 10:00)

-  Komisioni për Mbikëqyrjen e Financave Publike shqyrton Raportin e Auditimit për Ministrinë e Diasporës dhe Investimeve Strategjike, për vitin e përfunduar më 31 dhjetor 2019. (Salla e seancave plenare, ora 10:00)

- Ministrja e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Vlora Dumoshi, do të vizitojë Komunën e Malishevës ku do te takohet me kryetarin Ragip Begaj. (Objekti i Komunës, ora 10:00)

- Ministria e Punëve të Brendshme do të pranojë donacion nga kompania “Sezin” nga Turqia me ndihmën e Ambasadës së Republikës së Turqisë në Kosovë, ku do të dhurohen maska dhe pajisje tjera mjekësore. (Para objektit qendror të MPB-së, ora 10:00)

- Kryetarja e Kuvendit, dr. Vjosa Osmani viziton mban ashkëbisedim me të rinjët lidhur me çështje të ambientit. (Te Liqeni  Hapësira pranë urës nga ana e Suhodollit, Mitrovicë e Jugut, ora 10:30)

- Zëvendëskryeministri Besnik Tahiri viziton Fondin e Kursimeve Pensionale të Kosovës për të diskutuar rreth rimëkëmbjes ekonomike. (Ndërtesa e TRUST-it, Rruga "Agim Ramadani", ora 11:00)

- Instituti Demokratik i Kosovës organizon konferencën për media ku do të shpalosen gjetjet nga analiza e burimit të problemeve në mos zbatimin e rekomandimeve të Auditorit të Përgjithshëm nga komunat. (Zyrat e KDI-së, ora 11:00)

 - Kryetarja e Kuvendit, dr. Vjosa Osmani viziton FAFOS​ në Mitrovicë të Jugut. (Mitrovicë e Jugut, ora 11:30)

- Ministri i Drejtësisë, Selim Selimi raporton para Komisionit për Legjislacion, Mandate, Imunitete, Rregulloren e Kuvendit dhe mbikëqyrjen e Agjencisë kundër Korrupsionit diskuton lidhur me programin legjislativ për vitin 2020 respektivisht të Projektligjeve të Ministrisë së Drejtësisë si dhe për gjendjen në Institucionet Korrektuese në Republikën e Kosovës për shkak të Pandemisë me Covid-19. (Salla e seancave plenare, ora 13:00)

-  Komisioni për të Drejtat e Njeriut, Barazi Gjinore, për Persona të Pagjetur dhe Peticione shqyrton raportin e panelit përzgjedhës për shqyrtimin e aplikacioneve, intervistim dhe listën e ngushtë të kandidatëve për Avokat të Popullit. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N302, ora 13:00)

-  Komisioni Hetimor Parlamentar në lidhje me menaxhimin e pandemisë së virusit COVID-I9 nga ana e Qeverisë së Republikës së Kosovës dëgon dëshmitë e dëshmitarëve. (Ndërtesa e Kuvendit, salla N10, ora 14:30)

- Organizata ETEA dhe Biblioteka “Hivzi Sulejmani” organizojn takim me shkrimtarin dhe kryetarin e Akademisë së Shkencave dhe Arteve, Mehmet Kraja. (Qendra për Edukim dhe Kulturë “Libart” në objektin e bibliotekës “Hivzi Sulejmani” në lagjen “Dardania”, ora 18:00)  .