23 Shtator 2017

Bujqësia krijon kushtet për sulme të mëdha nga insektet ose sëmundjet

Washington, 16 maj - Bujqësia moderne po ushqen më shumë njerëz me kosto më të ulët se kurrë më parë, me ferma të mëdha që kultivojnë vetëm një ose disa kultura. Por kjo mënyrë e kultivimit të ushqimit sjell rreziqe.

Një libër i ri zbulon se si bujqësia në shkallë të gjerë krijon kushtet për sulme të mëdha nga insektet ose sëmundjet.

Autori i librit, i cili përmes ndihmës së publikut po përpiqet të parashikojë sëmundjet e ardhshme që mund të prekin kulturat bujqësore.

Nëse ju pëlqen qebapi me kungull, trangujt ose pjepri atëherë brumbujt e zinj janë një problem i madh.

Këto instekte sulmojnë të gjitha këto bimë me anë të një lloji të keq bakteriesh, thotë ekologu Rob Dunn i Universitetit Shtetëror të Karolinës Veriore.

\"Kjo bakterie infekton bimët, duke i shkatërruar ato\".

Sëmundja mund të shkatërrojë një fushë të tërë bimësh dhe mund të përhapet lehtë në fermat bujqësore moderne.

\"Madje edhe bimët e vogla, ne i mbjellim në një hapësirë disa kilometërshe. Kështu që nëse bakteria prek një qoshe të arës së mbjellur me bimë, ajo përhapet shumë shpejt në të gjithë hapësirën e mbjellur.\"

Skenari më i keq është uria e shkaktuar nga dëmtimi i patateve në Irlandë në vitet 1840. Rreth një milion njerëz vdiqën kur një sëmundje kërpudhore shkatërroi një kulturë mbi të cilën varej mbijetesa e shumicës së popullsisë.

\"Shpesh thuhet se kjo i takon një periudhe tjetër kohore, viteve 1800 dhe nuk ka të bëjë me ne.\"

Por libri i tij i ri, “Never Out of Season”, tregon historitë e plantacioneve të gomës të shkatërruara të Henry Ford-it në vitet 1930, sëmundjet kërpudhore që shkatërruan industrinë e çokollatës në Brazil dhe të tjera.

Dunn nuk e mohon se bujqësia ushqen sot më shumë njerëz me një kosto më ulët se më parë. Por ai thotë se ne duhet të përgatitemi për katastrofën e pashmangshme të ardhshme.

“Ne nuk kemi informacione mbi speciet që ndihmojnë bimët tona. Nuk e dimë nëse ka sëmundje kërpudhore në dheun në të cilin është mbjellë kungulli. Nuk e dimë nëse ka një parazit që sulmon brumbullin që mbart bakteriet, ndoshta askush nuk është duke e studiuar këtë. Kjo është e vërtetë për shumicën e kulturave tona\".

Dunn po punon për të plotësuar disa nga këto zbrazëtira. Fermerët dhe kopshtarët mund të ndihmojnë në këtë projekt.

Ai ka krijuar faqen e internetit iNaturalist.org dhe aplikacionin iNaturalist ku mund të gjesh programin e tij \"The Great Pumpkin Project.\"

Nëse shihni insekte në kunguj, tranguj ose pjepër, fotografojini ato.

\"Ne shpresojmë të mbledhim miliona imazhe nga e gjithë bota për të mësuar se cilat lloje të brumbullit sulmojnë kulturat bujqësore dhe në cilat pjesë të botës.\"

Dhe, ndoshta, mund të ndihmojmë për të shpëtuar kungullin nga një murtajë e ardhshme bimore.

Kalendari

Ngjarjet e datës 23 Shtator 2017 - Universiteti “Kadri Zeka” bashkorganizator i manifestimit tradicional kulturor, letrar e shkencor “Takimet e Dom Mikelit”. (Stubëll të Epërme të Vitisë, ora 9:00)

- Fakulteti i Komunikim Masiv i Kolegji AAB në bashkëpunim me Departamentin e Gazetarisë dhe Komunikimit - FHF - Universiteti i Tiranës, Università per Stranieri di Perugia, Itali, Departamentin e Letërsisë dhe Gazetarisë - Universiteti i Elbasanit, Departamentin e Komunikimit - Universiteti Bedër-Tiranë, School of Journalism and Public Relations, Shkup dhe Institute of Communication Studies - Shkup, organizojnë Konferencën Shkencore Ndërkombëtare “Historia e medias dhe transformimet mediatike”. (Teatrin AAB “Faruk Begolli” të Kolegjit AAB, ora 10:30)

- Nën përkujdesje të kryetarit të Komunës së Pejës, Gazmend Muhaxheri organizohet Akademi Përkujtimore kushtuar luftëtarëve të lirisë, Sebahate Tolaj e Isuf Haklaj. (Amfiteatri i qytetit ‘Istref Begolli’ në Pejë, ora 11:00)

- Komuna e Pjese do të bëj zbulimi i lapidarit të luftëtarëve të lirisë, Sebahate Tolaj e Isuf Haklaj. (Para objektit të policisë së Kosovës në Pejë, ora 12:00)

- Në kuadër të Simpoziumit Ndërkombëtar te Shkencave Shëndetësore mbahet Workshopi me ekspert vendor dhe të huaj i organizuar nga nga Kolegji Heimerer dhe Instituti i Evropës Juglindore për Politika Shëndetësore dhe Sociale. (Swiss Diamond Hotel, ora 13:00)
 
- Pas identifikimit të trupit të pa jetë të Dëshmorit të Kombit Kapllan Ahmeti, SHFD e UÇK - së në Bashkëpunim me Kuvendin Komunal të Skenderajit, organizojn ceremonin e rivarrimit të dëshmorit të kombit Kapllan Ahmeti. (Varrezat e dëshmorëve në fshatin Radishevë, Skenderaj, ora 15:00)

- Federata e Paqes Universale organizon konferencën ndërkombëtare me temë “Kultura dhe Paqja në Ballkan- Roli i Parlamentarëve“. (Kuvendi i Kosovës, salla 506, ora 15:00)




Ngjarjet e fushatës zgjedhore

- Lidhja Demokratike e Kosovës Dega në Prizren, mban Konferencë për Medie. (Zyrat e LDK-së te Shadërvani në Prizren, ora 11:00)

- Kandidati i LDK-së për kryetar komune në Mitrovicë, Safet Kamberi do ta shpalosë programin qeverisës për qytetarët dhe prezantimin e kandidatëve për Asamble Komunale. (Sheshi afër zyrave të LDK-së në Mitrovicë, ora 13:00)

- Kryetari i Komunës së Prishtinës, Shpend Ahmeti, mban konferencë për media ku do të flet për një nga projektet e radhës për Prishtinën. (Zyrët e Lëvizjes Vetëvendosje! në lagjen Arbëria, ora 14:00)

- Aleanca per Ardhmërinë e Kosovës mban manifestimin qendror të hapjes së fushatës për zgjedhjet lokale të 22 Tetorit 2017.  (Salla “1 Tetori” në Prishtinë, ora 14:00)

- Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Kadri Veseli do të jetë prezentë në Ferizaj ku do të merr pjesë në tubimin fushatës për zgjedhjet lokale 2017. (Selia e degës së PDK-së në Ferizaj, ora 15:00)

- Partia Demokratike e Kosovës mban takim zgjedhorë në fshatin Rakaj të Ferizajt. (Fshati Rakaj, ora 16:00)

- Lidhja Demokratike e Kosovës shpalosë Platformën për Zhvillim Ekonomik Lokal. (Hotel International në Prishtinë, ora 17:00)

- Lëvizja Vetëvendosje mban tubimin zgjedhor të radhës, në qytetin e Gjilanit. (Teatri i Qytetit, ora 17:00)

- Partia Demokratike e Kosovës mban takim zgjedhorë në fshatin Komogllavë të Ferizajt. (Fshati Komogllavë, ora 17:00)

- Gruaja Demokratike në Gjakovë organizon manifestimin solemnë me rastin e prezantimit të kandidateve femra të cilat garojnë në listen për Asamble Komunale në Gjakove nga Partia Demokratike e Kosovës. (Hotel Pashtriku në Gjakovë, ora 17:00) 

- Partia Demokratike e Kosovës mban takim zgjedhorë me qytetarë të Ferizajt. (Restaurant “Fitorja”, ora 19:00)